پس از واقعه کربلا خاندان پيامبر اکرم(ص) که به اسارت يزيديان درآمده بودند وارد شام، مرکز حکومت يزيد شدند. در شام حضرت زينب(س) و امام سجاد(ع) در مقاطع مختلف از جمله در دربار يزيد و مسجد شام به افشاگري عليه يزيد پرداختند و پيام خون شهيدان کربلا را به بهترين نحو به مردم رساندند به طوري که مردم شام از واقعيت جنايات سپاه يزيد در کربلا آگاه و نسبت به وي و مزدوران او خشمگين شدند. اين موضوع باعث شد که يزيد به کلي صدور فرمان قتل امام حسين (ع) و يارانش را تکذيب کند و گناه او را به گردن عبيدالله بن زياد والي کوفه بيندازد. همچنين به دليل فشار افکار عمومي، يزيد مجبور شد پس از چندي کاروان اهل بيت پيامبر(ص) را به مدينه بازگرداند.

پس از پايان يافتن فتنه جمل امام علي (ع) خود را براي سرکوبي فرمانرواي سرکش شام معاويه بن بي سفيان آماده نمود. بين دو سپاه در محلي به نام صفين در جنوب شهر رقه در کنار رود فرات جنگي درگرفت. هنگامي که شکست بر سپاهيان معاويه آشکار گرديد با حيله عمروعاص لشکريان امام علي (ع) دست از جنگ کشيدند و کار به حکميت کشيد.

در محضر حضرت آيت الله جوادي آملي

از اين جهت خدا در قرآن مي فرمايد:« وحنانا من لدنا» ( مريم/13) لطف ما به سوي او تنزل پيدا مي كرد و او هم تحنن و مهرباني داشت. همين كار يحياي شهيد را به ما آموخته و گفته اند: شما هم بگوييد: ياالله و لبيك بشنويد. از امام صادق (ع) رسيده است كه اگر پس از گفتن تسبيح حضرت فاطمه زهرا (س(  یک بار لا اله الا الله بگوييد، گناهان شما بخشوده مي شود. همچنين نقل شده است: اگر نيازي داشتيد، ده بار يا الله بگوييد و آنگاه حاجت خود را بخواهيد كه برآورده مي شود. به اين ترتيب، ائمه (ع) راه حضرت مسيح (ع) و يحياي شهيد(ع) را به ما آموخته اند، تا با پيمودن آن، از امدادهاي ويژه روح القدس بهره مند گرديم. رواياتي كه مي گويد: از هر قطره آب وضويي كه براي عبادت گرفته شود فرشته اي خلق مي شود، راه مسيح را به ما نشان مي دهد. البته اگر كسي در نماز غافل باشد و نماز او غافلانه انجام گيرد، وضويش نيز غافلانه انجام مي گيرد و بنابراين، از اين وضو و آن نماز، كاري ساخته نيست و در حقيقت نماز او مصداق «فويل للمصلين الذين هم عن صلاتهم ساهون » )ماعون/ 4و5) خواهد بود و بر همين اساس درباره وضوي او بايد گفت: فويل المطهرين، الذين هم عن طهارتهم ساهون. بنابراين، از قطرات آب چنين وضويي، فرشته خلق نمي شود. كسي كه مي گويد: چگونه ممكن است بنده اي خالق باشد؟ او هنوز با عقل متعارف نجنگيده و به روايات اهل بيت (ع)، ايمان نياورده است، زيرا از مجموع روايات، كه مشتمل بر خبر صحيح و معتبر نيز هست، به خوبي بر مي آيد كه با عبادت انسان سالك، فرشته ملكوتي خلق مي شود، اما چنين شخصي هنوز باور نكرده است كه انسان مي تواند با عبادت هاي صحيح خود، راه مسيح را طي كند و بدون اين كه پيغمبر يا امام بشود، مي تواند كاري بكند كه مسيح كرد و مظهر خالقيت حق قرار بگيرد، زيرا برهان عقلي امكان آن را ثابت كرده است و دليل نقلي از وقوع آن خبر داده است.

امام محمد تقي(ع)، معروف به جواد الائمه، امام نهم شيعيان در طول عمر با بركت و كوتاه مدت خويش، دو بار به بغداد مسافرت نمود و هر دو بار مصادف با ماه محرم بود.

بار نخست، بنا به دعوت مأمون عباسي (پس از شهادت امام رضا(ع) در خراسان و بازگشت مأمون به بغداد) در محرم سال 215 قمري وارد بغداد شد و در همان هنگام مأمون در صدد تجهيز نيروي عظيم نظامي براي نبرد با روميان بر آمده بود.

مأمون در همان سفر، علي رغم مخالفت بسياري از بزرگان بني عباس، دختر خود ام الفضل را به عقد ازدواج امام محمد تقي(ع) در آورد و آن امام همام را بر ساير بزرگان عباسي و علوي ترجيح داد و بر مقام و منزلتش افزود.

بار دوم، بنا به دعوت معتصم عباسي به اكراه و اجبار وارد بغداد شد و ورود وي به دارالخلافه، مصادف بود با دو روز مانده به آخر محرم سال 220 قمري.

معتصم عباسي گرچه در ظاهر نسبت به آن حضرت، اظهار علاقه و محبت مي كرد و مقامش را گرامي مي داشت، وليكن در باطن، امام محمد تقي(ع) و تمامي خاندان عصمت و اهل بيت(ع) و شيعيانشان را دشمن خود مي دانست و با بهانه هايي واهي، محدوديت هاي تازه اي براي آنان قائل مي شد.

وي، پس از ده ماه تحمل وجود شريف امام جواد(ع)، همسرش ام الفضل را به كشتن آن امام معصوم(ع) تحريك كرد و به دست اين زوجه بي وفا، وي را مسموم و در آخرين روز ذي قعده سال 220 قمري به شهادت رسانيد.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 615 و ص 634؛ بحارالانوار (علامه مجلسي)، ج 50، ص 2؛ كشف الغمه (علي بن عيسي اربلي)، ج3، ص 186؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج2، ص 324

امام حسين (عليه السلام) می فرمایند:
لو أدركتُهُ لخدمتُهُ أيّامَ حَياتي .
اگر زمانى ايشان  ]امام مهدى )عج) [ را درك كنم ، تا آخر عمر به او خدمت مى كنم.
(عقد الدرر : 160)

حجة الاسلام و المسلمين سيّد عباس موسوي دبيركل حزبُ الله لبنان 27 بهمن ماه سال1370 بدست عوامل رژيم اشغالگرقدس به شهادت رسيد. پس ازآنكه مسلمانان فلسطيني درمنطقه گالد عمليات افتخارآفريني برضدِ رژيم صهيونيستي انجام دادند نيروهاي صهيونيست به تلافي اين عمل، خودروي حجة الاسلام موسوي را هدف حملات هوايي قراردادند. دراين حادثه همسر، فرزند خردسال و جمعي ازياران وي شهيد شدند. اين حمله هنگامي صورت گرفت كه حزبُ الله لبنان تنها چهره مورد اعتماد و سازش ناپذيردرلبنان شناخته شده بود.

پس از شهادت اباعبدالله الحسين(ع) و يارانش در كربلا به دست سپاهيان يزيد، يك انزجار و تنفر فزاينده اي نسبت به يزيد در جامعه اسلامي پديد آمد و روز به روز وي را بي مقدار و بي اعتبارتر مي كرد.

عبدالله بن زبير، از اين وضعيت، بهره برداري كرد و در مكه معظمه خود را به "العائذ بالبيت" ملقب و ملتزم خانه خدا كرد و مخالفان يزيد را به گرد خود جمع آوري و متمركز نمود و به تدريج قوت يافت و در سال 63 قمري شهر مكه معظمه را از دست عامل يزيد بيرون آورد و ادعاي حكومت نمود.

سپاهيان جرّار و ستم پيشه يزيد كه به تازه گي از قيام مردمي مدينه منوره به رهبري عبدالله بن حنظله فارغ شده بودند، به دستور يزيد بن معاويه به سوي مكه معظمه هجوم آوردند. ولي با دفاع هواداران عبدالله بن زبير روبرو گرديدند. بناچار، اين شهر مقدس را محاصره و بر اهالي آن بسيار سخت گرفتند.

آنان بر بلنداي اطراف مكه، منجنيق و سنگ اندازهاي بزرگي نصب كرده و خانه هاي اين شهر مقدس و حتي مسجدالحرام و خانه خدا را سنگ باران كردند. لشكريان يزيد به سركردگي حصين بن نمير، علاوه بر سنگ اندازي، با پرتاب بسته هاي نفت و مواد سوزنده، بسياري از خانه هاي مردم و اماكن مذهبي را دچار آتش سوزي نمودند و بسياري از اهالي مكه را كشته و زخمي كردند.

اين واقعه اسف بار، در 26 و به روايتي در 27 محرم سال 64 قمري، آغاز گرديد و تا سوم ربيع الاول همان سال ادامه يافت. ولي سپاهيان يزيد با اين گونه اعمال ننگين خود، كاري از پيش نبرده و بالعكس موجب تقويت عبدالله بن زبير و گستردگي قيام او شدند.

سرانجام، يزيد بن معاويه در ربيع الاول سال 64 قمري به هلاكت رسيد و نيروهاي شامي به شام بازگشتند و عبدالله بن زبير، علاوه بر مكه، بر اكثر نقاط حجاز، يمن و عراق تسلط يافت.

منبع: تاريخ ابن خلدون، ج2، ص 37؛ تاريخ الطبري، ج5، ص 498؛ وقايع الايام (شيخ عباس قمي)، ص 171 و ص 203

تاريخ دقيق شهادت امام سجاد(ع) مشخص نيست ولي روايت 25 محرم سال 94 هجري سند بهتری دارد. مدت عمر آن حضرت پنجاه و هفت سال و طول امامت آن بزرگوار سي و چهار و اندي مي باشد. آن حضرت به دست هشام بن عبدالملک در زمان خلافت وليد بن عبدالملک مسموم گرديدند و در کنار مرقد مطهر عموي بزرگوارش، حضرت امام حسن مجتبي(ع) در قبرستان بقيع به خاک سپرده شدند. حضرت امام زين العابدين (ع) پس از واقعه پرشور کربلا، به همراه ديگر افراد خاندان اهل بيت(ع) به کوفه و شام برده مي شوند. ايشان به همراه عمه بزرگوار خود حضرت زينب کبري(س) رسالت حسيني را با افشاي ماهيت دستگاه فاسد اموي و معرفي راه پاک ثارالله به عنوان مسير صحيح به سوي نجات، کامل مي کنند. آن امام بزرگوار پس از رسوا ساختن حکام جور در مجلس عبيدالله بن زياد و يزيد بن معاويه به مدينه باز گشتند و لحظه اي از زنده نگاه داشتن واقعه عاشورا باز نايستادند.

استاد حسين انصاريان در دهه سوم محرم در مسجد جامع رجايي شهر كرج پيرامون حادثه تخريب حرم عسكريين اظهار داشتند : مرحوم مجلسي در كتاب بحارالانوار كه در 400 سال قبل نوشته شده ، رواياتي از امام حسن عسكري (ع) ، خطاب به ابو هاشم جعفري كه از ذريه جعفر طيار برادر حضرت علي (ع) ميباشد، نقل مي كند كه در اين روايت حضرت ، آينده را پيش بيني كرده و مسائل و حوادثي را در آينده خبر دادند كه برداشت اينست كه اين از معجزات  ويژه امام حسن عسكري (ع) است كه در تحليل روايت ، اين نتيجه برداشت ميشود كه خود حضرت به حادثه سامرا اشاره دارند و از عمق روايات استنباط ميشود كه چنين حادثه اي را پيش بيني ميكردند.
 استاد انصاريان در ادامه افزودند : در اين روايت حضرت ميفرمايد:  روزگاري به مردم خواهد آمد كه در آن روزگار جمعيت هايي قيافه به ظاهر مذهبي دارند ولي دل آنها غرق در تاريكي و كدورت است ، دل تاريك در قرآن و روايات به دلي گفته ميشود كه از ايمان واقعي خالي است و دلي كه از ايمان خالي باشد ، از محبت و عاطفه تهي است و چشم صاحبش خالي از اشك است .
 اين گروه از مردم در آن زمان روشهاي اسلامي را بدعت و ضد دين مي دانند مانند گروههايي امثال طالبان ، القاعده و وهابيت كه حرمهاي انبياء و امامان را ساختمانهايي به عنوان بدعت مي دانند  و حرم مطهر حضرت امام هادي (ع) و حضرت امام حسن عسكري (ع) را  بر همين اساس تخريب كردند . در حاليكه اينگونه ساختمانها ، مكانهايي است كه در آن عبادت و ذكر خدا انجام ميگيرد ، همچنين  زيارت اولياء و انبياء خدا را بدعت ميدانند و  در حرم نبوي مانع زيارت مردم ميشوند و نيز بدعتهاي خود را روش اسلامي مي دانند و بعبارتي حق را باطل و باطل را حق قلمداد ميكنند .
ايشان تصريح كردند : حضرت امام حسن عسكري (ع) ميفرمايند: در همان زمان مومن در نزد آنان حقير و كوچك است . مومن در روايات و آيات به فرموده امام صادق (ع) بمعناي شيعه واقعي و پيرو حقيقي اهل بيت (ع) است تا جايي مومن را حقير مي دانند كه مفتيان مزدور آنان دعاي به حزب ا... را حرام اعلام كردند . در اجتماع جده ، عالمان درباري و حقوق بگير از ستمگران ، كشتن شيعه را جايز دانستند و نيز حضرت مي فرمايد ثروتمندان آن دوره حق تهيدستان را چون خمس و زكات دزديده و برخود حلال مي دانند .
در پايان مراسم سخنراني عده اي از علماي منطقه اظهار كردند : اين روايت از معجزات امام حسن عسكري (ع) است و اين تحليلي محققانه و عالمانه است و تطبيق با گروههاي ساخته شده امريكا مانند القاعده ، طالبان و وهابيت داشت .

                                                                         منبع: مرکز علمی تحقیقاتی دارالعرفان

مهدي بن منصور دوانقي، سومين خليفه طايفه بني عباس در سال 158 قمري، پس از مرگ پدرش منصور، بنا به وصيت كتبي و شفاهي او به مقام خلافت اسلامي نايل آمد.

گرچه ابوالعباس سفّاح، نخستين خليفه عباسي توصيه كرده بود كه پس از وي، برادرش منصور و پس از منصور، پسر عمويشان عيسي بن موسي بن علي به مقام خلافت نايل آيند. اما پس از آن كه منصور به خلافت رسيد، پسر عمويش عيسي را از اين مقام محروم و معزول كرد و فرزند خويش مهدي را به ولايت عهدي برگزيد. مهدي عباسي نيز هنگامي كه به كرسي خلافت نشست، راه پدرش را ادامه داد و عيسي بن موسي را از ولايت عهدي معزول و فرزند خويش هادي را به اين مقام منصوب كرد.

مهدي عباسي در اواخر عمرش از ولايت عهدي فرزندش هادي، دل زده و پشيمان شد و تصميم گرفت فرزند ديگرش هارون را به اين مقام منصوب كند. به همين جهت، هادي را كه در گرگان به سر مي برد به بغداد فراخواند، تا به طور رسمي وي را از ولايت عهدي معزول و هارون را ولي عهد خود معرفي كند.

اما هادي، اعتنايي به پيام پدر نكرد و هم چنان در گرگان به سر مي برد و خود را ولي عهد مي دانست.

چنين رفتاري از وي، موجب نگراني و رنجش خاطر پدرش گرديد و وي را ناگزير كرد كه به سوي گرگان حركت و هادي را در آن جا توبيخ و از ولايت عهدي معزول كند. وليكن هنگامي كه از بغداد خارج شد و به "ماسبذان" (از بلاد دينور و حدود كلهر، واقع در غرب كشور فعلي ايران) رسيد، مرگش فرا رسيد و در همان جا وفات يافت.

پس از مرگش، فرزندش هادي از گرگان به بغداد شتافت و لباس خلافت پوشيد و از مردم براي خويش بيعت گرفت و برادرش هارون نيز با وي بيعت و اظهار پيروي نمود.

منبع: تاريخ ابن خلدون، ج2، ص 308 و ص 319؛ وقايع الايام (شيخ عباس قمي)، ص 164

معاوية بن ابي سفيان كه از زمان خلافت عمر بن خطاب به حكومت شام منصوب شده بود، در عصر خلافت عثمان بن عفان به خاطر رابطه خويشاوندي با وي و اموي بودن هر دو، از موقعيت ممتازي برخوردار و به يك حاكم مقتدر و مستبد تبديل شد.

پس از آن كه حضرت علي(ع) با رأي آزاد و مستقيم مردم به خلافت رسيد و در صدد زدودن نابكاري ها؛ تبعيضات و ستم گري هاي حاكمان پيشين برآمد و براي اين منظور بسياري از عاملان و حاكمان نالايق را بر كنار نمود، با مخالفت ها و سرپيچي هاي معاوية بن ابي سفيان، حاكم شام روبرو گرديد و ارسال نامه هاي متعدد و رفت و آمد پيك هاي مختلف، تأثيري در ياغي گري هاي معاويه بر جا نگذاشت و سرانجام به نبرد و جنگي بزرگ تبديل گرديد.

نبرد بزرگ سپاهيان اسلام به فرماندهي امام علي(ع) و سپاهيان شام به سركردگي معاويه بن ابي سفيان در سرزميني ميان شام و عراق، معروف به صفين در كنار رود فرات به وقوع پيوست.

حضرت علي(ع) پس از گردآوري نيروهاي رزمنده و جهادگر، در روز بيست و دوم محرم سال 37 قمري وارد سرزمين صفين گرديد و به طلايه داران سپاهش، به فرماندهي مالك اشتر نخعي پيوست.

معاوية بن ابي سفيان نيز در همين ماه وارد صفين شد و به طلايه داران سپاه خويش به فرماندهي ابوالأعور سلمي ملحق شد.

به حرمت ماه محرم، طرفين از جنگ و نبرد با يكديگر در اين ماه خودداري كردند ولي با پايان يافتن محرم و آغاز ماه صفر، نبرد بي امان طرفين آغاز گرديد و تعداد فراواني از دو طرف كشته، زخمي و اسير گرديدند. ولي تلفان شاميان چند برابر شهدا و زخميان سپاه حضرت علي(ع) بود.

سرانجام با دسيسه هاي معاويه و عمرو بن عاص در واپسين مراحل جنگ، سپاهيان شامي براي گريز از هجوم بي امان سپاهيان حضرت علي(ع)، قرآن ها را بر روي نيزه كرده و خواستار صلح و حكميت قرآن شدند.

همين نيرنگ، موجب فريب خوردگي برخي از متحجران و مقدس مآبان سپاه امام علي(ع) شد و اختلاف و پراكندگي آنان را به ارمغان آورد و موجب آن شد كه بدون دست يابي به نتيجه مطلوب، به جنگ پايان دهند و خاتمه كار را به حكميت واگذارند.

منبع: بحارالانوار (علامه مجلسي)، ج 32، ص 430؛ شرح نهج البلاغه (ابن ابي الحديد)، ج3، ص 215؛ الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 460؛ كشف الغمه (علي بن عيسي اربلي)، ج1، ص 334؛ انساب الاشراف – ترجمه امير المؤمنين(ع) – (بلاذري)، ص 185

تا جلوه گر شد از شب غم آفتاب ما
سـر زد سپيـده سـحر از انـقلاب ما
بس عمرها كه طي شد، بس ديده شد سپيد
تـا از حجــــــاب ابـــر دميـــــــد آفتـــــــاب مــا
هر سطر، سطر مردمي، از فصل خون بخوان
اي رهنـــورد عشــق و جنـــون، در كتــاب مـا
اين موج، موج چشمه فيض است؛ هوش دار
دارد هـــــزار زمـــــزم و كـــــوثر ســـــراب مـا
ظلمت شكار، تيغ سخن بركش از نيام
كاينجا گذشـت خون شـهيد از ركاب ما
تاب تحمل از تن دشمن گرفته شد
در انقـــلاب بهمــن، از بازتـــاب مـا
خط امام، خط امان اسـت و رهگشاي
اي چشم بد به دور، از اين فتح باب ما

مشفق كاشاني

پيامبر خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) می فرمایند:
المَهدِيُّ طَاوُوسُ أهلِ الجَنَّةِ .
مهدى (در زيبايى همچون) طاووس بهشتيان است .
(بحارالانوار : 51 / 91)

امام باقر (عليه السلام) می فرمایند:
إنّي لَوْ أدرَكْتُ ذلِكَ لأبقَيتُ نَفسي لِصاحِبِ هذا الأمْرِ .
اگر من زمان حضرت مهدى (عج) را درك مى كردم خود را براى خدمت به او نگاه مى داشتم و آماده مى كردم .
(بحار الانوار : 52 / 243)

پيروزي‌هاي جمهوري اسلامي با فتح خرمشهر به اوج خود رسيد، غرب به منظور فراهم آوردن شرايط مناسب در تحميل صلح و سازش به جمهوري اسلامي، تلاش اصلي را معطوف بر حفظ صدام كرد.

بدين ترتيب از يك سو پافشاري و تصميم قطعي غرب مبني بر حفظ صدام و از سوي ديگر، عزم راسخ جمهوري اسلامي جهت حصول به اهداف حقه خود در جنگ و تسليم نشدن در برابر فشارهاي همه‌جانبه استكبار، به نوعي، حالت نه جنگ، نه صلح را ميان طرفين حاكم كرد. در واقع حفظ صدام و بازداشتن ايران از پافشاري روي آرمان هاي خود، برقراري موازنه قوا بود.

از اين رو، افزايش و تقويت توانايي هاي تكنولوژي عراق به ويژه نيروي هوايي، در دستور كار استكبار قرار گرفت و به دنبال آن دشمن سعي كرد فضا را به طور مطلق در اختيار بگيرد تا شايد به اين وسيله به لحاظ ضعف هاي متعددي كه داشت، صحنه جنگ را از ميدان رزم زميني به آسمان، دريا و شهرها بكشاند.

گذشته از استراتژي غرب و حمايت هاي همه جانبه علمي و نظير از رژيم عراق، رژيم بعثي نيز تمامي توان خود را در جهت پشتيباني و پاسخگويي به نيازهاي جنگ قرار داد.

اجتناب از جنگ در زمين مسطح، پس از عمليات‌هاي والفجر مقدماتي و والفجر يك و در پي آن ابتكار عمليات در هورالهويزه طي دو عمليات بزرگ خيبر و بدر – به خصوص خيبر – موجب انفعال رژيم عراق و ايجاد نگراني در ميان حاميان منطقه‌اي و بين‌المللي او شد، و متقابلا جمهوري اسلامي ايران كه ابتكار عمل و برتري سياسي و نظامي را همچنان در دست داشت، زمينه عمليات بعدي را با استفاده از تجربه عمليات در هور فراهم كرد.

در اين ميان، عاملي كه موجب شد طراحان نظامي در انتخاب منطقه بعدي براي عمليات دقت بيشتري به عمل آورند، اين بود كه هيچ يك از عمليات‌هاي انجام شده پس از فتح خرمشهر داراي نتايجي نبود كه قادر باشد برتري تعيين كننده‌اي را نصيب ايران كند. از اين رو، لازم بود حركت جديدي در صحنه جنگ انجام شود كه با آنچه از اول جنگ تا آن زمان به وقوع پيوسته بود، متفاوت باشد و فرماندهان نظامي عراق نيزاز پيش‌بيني آن ناتوان باشند؛ اين حركت، عبور از رودخانه عريضي همچون اروند و تسخير منطقه مهم شبه جزيره فاو بود.

به گزارش سرويس «فرهنگ و حماسه» خبرگزاري دانشحويان ايران (ايسنا)، در كتاب «عمليات والفجر 8 » تدوين مركز مطالعات و تحقيقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در خصوص اهداف و جايگاه عمليات والفجر 8 در استراتژي نظامي ايران آمده است:

هر چه جنگ ايران و عراق تداوم مي‌يافت در مسير تحقق استراتژي ايران پيچيدگي و دشواري بيشتري بروز مي‌كرد. البته حفظ ابتكار عمل و اجراي عمليات‌هاي بزگ كه نقش تعيين‌كننده‌اي در موازنه سياسي – نظامي جنگ داشت، ضرورتي انكارناپذير براي كشور و انقلاب بود. دستيابي به برتري در موازنه نيز بستگي بسيار به عملياتي داشت كه طي آن تمام توان دشمن به رويارويي كشيده شده و منهدم شود. در واقع، انهدام دشمن و تصرف زمين‌هاي استراتژيك از هدف‌هاي اساسي جنگ به شمار مي‌رفت. از اين رو، عمليات والفجر ‌‌8، براي تحقق استراتژي تنبيه متجاوز در بعد نظامي و به ويژه در بعد سياسي اهميت بسزايي داشت.

مهمترين هدف‌هاي سياسي – نظامي اين عمليات چنين بود: 1- تصرف شهر فاو ‌‌2- تسلط بر اروندرود 3- تهديد بندر ام‌القصر ‌‌4- هم‌مرزي با كويت ‌‌5- مسدود كردن راه ورود عراق به خليج فارس ‌‌6- تامين خورموسي و امكان تردد كشتي‌ها به بندر امام خميني 77- انهدام سكوهاي پرتاب موشك عراق در منطقه‌ فاو.

دلايل انتخاب منطقه

بحث و بررسي براي انتخاب منطقه‌ فاو جهت اجراي عمليات گسترده از خرداد 1364 آغاز شد. علي شمخاني در جلسه‌ قرارگاه خاتم‌الانبيا (ص) درباره‌ ملاحظاتي كه بايستي در اجراي عمليات در نظر گرفته مي‌شد، گفت: «1- ما مجبوريم عملياتي را شروع كنيم كه مبتني بر توانمان باشد. 2- توان دشمن در آنجا محدودتر باشد. ‌‌3- بر اساس تجربه عمليات خيبر و بدر باشد. 4- بتوانيم مساله آتش دشمن را كه در عمليات بدر مساله اساسي بود حل كنيم»

بر اساس اين ملاحظات، مهمترين علت انتخاب منطقه فاو براي عمليات، نوع و ويژگي‌هاي زمين اين منطقه بود. وجود آب در سه طرف منطقه‌ عمليات و رويارويي با دشمن تنها در يك پيشاني جنگي و همچنين امكان اجراي آتش پر حجم توپخانه و ادوات از آبادان تا فاو روي ستون‌هاي دشمن كه به سوي اين منطقه سرازير مي‌شدند، از جمله ويژگي‌هايي بود كه موجب انتخاب منطقه‌ فاو شد. به علاوه، محدود بودن زمين كه كميت محدود و كيفيت بالا را با هم دارا بود، در اين انتخاب موثر بود. همچنين با توجه به اينكه دشمن در نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران توانايي عبور از اروندرود را تصور نمي‌كرد و نيز، تجارب به دست آمده در عمليات‌هاي خيبر و بدر و ارزشمند بودن هدف از نظر سياسي و نظامي، از جمله عوامل ديگري بودند كه در انتخاب منطقه فاو براي عمليات مورد توجه قرار گرفتند.

موقعيت جغرافيايي و طبيعي منطقه‌ فاو

منطقه‌ فاو در جنوبي‌ترين قسمت خاك عراق و در شمال خليج فارس واقع شده است. رودخانه اروند در شرق، خورعبدالله در غرب و خليج فارس در جنوب فاو قرار دارد. ساحل شرقي و غربي اروندرود را نخلستان پوشانده است و ساحل دو طرف با نهرهاي متعددي به اين رودخانه متصل مي‌شوند. در سمت ايران، رودخانه بهمنشير به موازات اروندرود، به خليج فارس منتهي مي‌شود. در شمال اين منطقه، شهرهاي آبادان و بصره قرار دارند كه با جاده خسروآباد در خاك ايران و جاده‌هاي البحار، فاو – بصره و ام‌القصر در خاك عراق، با فاو مرتبط هستند. همچنين، در اين منطقه درياچه‌ (كارخانه) نمك وجود داشت كه سيل‌بندهاي متعدد آن مهمترين عارضه به حساب مي‌آمد. در اين محل، به دليل نمك‌زار بودن، زمين باتلاقي بود و استفاده از ادوات زرهي به راحتي ميسر نبود. زمين‌هاي ديگر اين منطقه نيز شوره‌زار را با مشكل مواجه مي‌كند. در مجموع، منطقه والفجر ‌‌8 ويژگي‌هايي داشت كه با وجود ضعف تجهيزات و تسليحات خودي، اجراي عملياتي موفق در اين منطقه دور از انتظار نبود.

شناسنامه عمليات:

نام عمليات: والفجر 8

رمز عمليات: يا فاطمه‌الزهرا (ع)

منطقه‌ عمليات: جبهه جنوبي – فاو

زمان عمليات: 20/11/1364 تا 9/2/1365

نوع عمليات: گسترده

هدف: تصرف فاو و تهديد بصره از جنوب

فرماندهي عمليات: سپاه پاسداران انقلاب اسلامي

سازمان رزم عمليات: سپاه پاسداران انقلاب اسلامي

استعداد نيروهاي درگير خودي: 140گردان پياده، 16 گردان توپخانه

استعداد نيروهاي درگير دشمن: 126 گردان پياده، 33 گردان زرهي، 23 گردان مكانيزه، 29 گردان كماندو، 20 گردان گارد جمهوري

تلفات عراق: 50000 كشته يا زخمي، 2105 اسير

خسارات عراق: انهدام 39 هواپيما، 5 هلي‌كوپتر، 540 تانك و نفربر، 150 قبضه توپ صحرايي، 55 توپ پدافند هوايي، 5 دستگاه مهندسي، 250 خودرو، 2 ناوچه موشك‌انداز

غنائم: 95 دستگاه تانك و نفربر، 20 قبضه توپ، 120 قبضه توپ پدافند هوايي، 30 دستگاه مهندسي، 180 خودرو

نتايج:

- آزادسازي و تصرف 940 كيلومتر مربع از سرزمين‌هاي ايران و عراق

- تصرف شهر بندري و مهم فاو

- انهدام وسيع نيرو و تجهيزات دشمن

- تسلط بر اروندرود

- انسداد راه عراق به خليج فارس

- هم‌مرز شدن با كويت

امام رضا(ع) به نقل از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند :

در روز قیامت برای شیعیان من و شیعیان اهل بیت من که در دوستی ما خالص اند ، منبرهایی پیرامون عرش گذاشته می شود و خداوند عز و جل می فرماید : ای بند گان من ! سوی من آیید تا کرامت خود را در میانتان پخش کنم ، چرا که شما در دنیا آزار دیدید .

عیون اخبار الرضا جلد 2 صفحه 60

1-     لا يأمن يوم القيامة إلا من خاف الله في الدنيا.

هيچ كس روز قيامت در امان نيست ، مگر آن كه در دنيا خدا ترس باشد.

بحار الانوار، ج 44، ص 192

2-     لا أفلح قوم إشتروا مرضاة المخلوق بسخط الخالق .

كساني كه رضايت مخلوق را به بهاي غضب خالق بخرند، رستگار نخواهند شد.

مقتل خوارزمي ، ج 1، ص 239

3-     ماذا وجد من فقدك ؟ و ما الذي فقد من وجدك ؟ لقد خاب من رضي دونك بدلا.

چه دارد آن كس كه تو را ندارد؟ و چه ندارد آن كه تو را دارد؟ آن كس كه به جاي تو چيز ديگري را پسندد و به آن راضي شود، مسلما زيان كرده است .

دعاي عرفه ، بحار الانوار، ج 98، ص 228

4-     من حاول أمرا بمعصية الله كان أفوت لما يرجو و أسرع لما يحذر.

كسي كه بخواهد از راه گناه به مقصدي برسد ، ديرتر به آروزيش مي رسد و زودتر به آنچه مي ترسد گرف تار مي شود .

بحار الانوار، ج 78، ص 120

5-     فإني لا أري الموت إلا سعادة و الحياة مع الظالمين إلا برما

به درستي كه من مرگ را جز سعادت نمي بينم و زندگي با ستمكاران را جز محنت نمي دانم .

تحف العقول ، ص 245

6-     واعلموا أن حوائج الناس إليكم من نعم الله عليكم فلا تملوا النعم فتحور نقما.

آگاه باشيد كه يكي از نعمتهاي الهي بر شما حاجات و نيازهاي مردم به شما است ، پس از اين نعمتها بيزار نشويد كه برمي گردند و به جاي ديگر مي روند.

بحار الانوار، ج 78، ص 121

7-     من طلب رضي الناس بسخط الله وكله الله إلي الناس .

كسي كه براي جلب رضايت و خوشنودي مردم ، موجب خشم و غضب خداوند شود، خداوند او را به مردم وا مي گذارد.

بحار الانوار، ج 78، ص 126

8-     إياك و ظلم من لا يجد عليك ناصرا إلا الله جل وعز.

بترس از ستم كردن بر كسي كه به جز خدا ياوري ندارد.

بحار الانوار، ج 78، ص 118

9-     من أحبك نهاك و من أبغضك أغراك .

كسي كه تو را دوست دارد، از تو انتقاد مي كند و كسي كه با تو دشمني دارد، از تو تعريف و تمجيد مي كند.

بحار الانوار، ج 78، ص 128

10- مجالسة أهل الفسق ريبة.

همنشيني با فاسقان انسان را در معرض اتهام قرار مي دهد.

بحار الانوار، ج 78، ص 122

در عصر خليفه دوم برخي از استانداران و برخي از دورانديشان مدينه لزوم انتخاب تاريخي ويژه براي مسلمانان را به اطلاع خليفه رسانيدند. عمربن خطاب که دو سال و نيم از خلافتش مي گذشت، تصميم گرفت براي مسلمانان تاريخ ويژه اي ترتيب دهد. به همين جهت تعدادي از صاحب نظران مهاجر و انصار را گرداوري و با آنان درباره تدوين تاريخ اسلامي مشورت و گفتگو کرد. امير مومنان علي بن ابي طالب (ع) نيز که در جمع حضور داشت پيشنهاد کرد: به خاطر اهميت هجرت پيامبر اسلام(ص) از مکه به مدينه منوره هجرت آن حضرت را مبدا تاريخ قرار بدهند. غير از آن حضرت برخي از حاضران تولد پيامبر(ص) ، برخي سال بعثت آن حضرت و برخي سال رحلت آن حضرت را پيشنهاد کرده بودند. همچنين بعضي ها تاريخ رومي (ميلادي) و عده اي هم تاريخ فارس (فرس قديم) را پيشنهاد نمودند. ولي عمربن خطاب پيشنهاد امير مونان علي بن ابي طالب (ع) را اصلح دانست و همان را تاييد کرد و بنا گشت که هجرت پيامبر (ص) مبدا تاريخ اسلام باشد. پس از آن درباره ابتداي سال قمري که از چه ماهي آغاز گردد، گفت و گو شد. در اين باره هم نظرهاي گوناگوني ارائه گرديد. برخي به خاطر اهميت ماه رمضان ابتداي رمضان را و برخي به خاطر اهميت حج اول ذي حجه را و برخي ماه رجب را که در عصر جاهليت اهميت ويژه اي در نزد عرب ها داشت و عثمان بن عفان ماه محرم را به خاطر اينکه نخستين ماه حرام است، پيشنهاد نمودند. عمربن خطاب پيشنهاد را پذيرفت و دستور داد که نخستين ماه سال قمري را از محرم آغاز کنند.

آغاز غزوه كُدر (سال 61 هجري قمري)

 بازگشت امام خميني(ره)

.... سرانجام امام خميني بامداد 12 بهمن 1357 پس از 1۴ سال دوري از وطن وارد كشور شد.

..... در 16 بهمن 57 امام خميني رئيس دولت موقت انقلاب را تعيين نمود.

..... بدين ترتيب آخرين مقاومتهاي رژيم شاه درهم شكسته شد و صبحدم 22 بهمن خورشيد پيروزي نهضت امام خميني و انقلاب اسلامي و پاياني بر دوران ديرپاي سلطنت شاهان ستمگر در ايران طلوع كرد.

تبعيد به تركيه

شاه با غرور هميشگي و به تصور اينكه كشتارها و بازداشتها و محاكمه ها، نيروي مقاومت عمده را از سر راه برداشته است، تحت فشار آمريكا در انجام اصلاحات ديكته شده كاخ سفيد مصمم بود. اصلاحات در نهايت مي بايست به نفوذ همه جانبه آمريكا و حضور مستقيم كارگزاران اين كشور در عرصه هاي مختلف اقتصاد و ارتش و اركان رژيم شاه بيانجامد. از اينرو برداشتن موانع حقوقي و قانوني براي حضور نيروهاي آمريكايي در ايران و تضمين امنيت و مطلق العنان بودن آنان شرط اوليه بود. احياي رژيم كاپيتولاسيون (مصونيت سياسي و كنسولي اتباع آمريكايي در ايران) در دستور كار قرار گرفت. تصويب لايحه كاپيتولاسيون بوسيله مجلسين فرمايشي سنا و شورا تير خلاصي بر استقلال نيم بند ايران بود.

........ افشاگري امام عليه تصويب لايحه كاپيتولاسيون، ايران را در آبان سال 4۲ در آستانه قيامي دوباره قرار داد. اما رژيم شاه با بهره گيري از تجربه سركوبي قيام 15 خرداد سال قبل به سرعت دست بكار شد.

....... سحرگاه 13 آبان 134۳ دوباره كماندوهاي مسلح اعزامي از تهران، منزل امام خميني در قم را محاصره كردند. شگفت آنكه وقت بازداشت، همانند سال قبل مصادف با نيايش شبانه امام خميني بود.

......آيت الله حاج آقا مصطفي خميني نيز در روز تبعيد امام بازداشت و زنداني شد و پس از چندي در 13 ديماه 134۳ به تركيه نزد پدر تبعيد گرديد.

 
از تركيه به عراق

روز13 مهر ماه 1344 حضرت امام به همراه فرزندشان آيت الله حاج آقا مصطفي از تركيه به تبعيدگاه دوم، كشور عراق اعزام شدند.

...... دوران اقامت طولاني و 13 ساله امام خميني در نجف در شرايطي آغاز شد كه هر چند در ظاهر فشارها و محدوديتهاي مستقيم در حد ايران و تركيه وجود نداشت اما مخالفتها و كارشكنيها و زخم زبانها نه از جبهه دشمن رويارو بلكه از ناحيه روحاني نمايان و دنيا خواهان مخفي شده در لباس دين آنچنان گسترده و آزار دهنده بود كه امام با همه صبر و بردباري معروفش بارها از سختي شرايط مبارزه در اين سالها به تلخي تمام ياد كرده است. ولي هيچيك از اين مصائب و دشواريها نتوانست او را از مسيري كه آگاهانه انتخاب كرده بود باز دارد.

...... اينرو امام خميني سلسله درسهاي خارج فقه خويش را با همه مخالفتها و كارشكنيهاي عناصر مغرض در آبان 1344 در مسجد شيخ انصاري (ره) نجف آغاز كرد، كه تا زمان هجرت از عراق به پاريس ادامه داشت.

....... با روي كار آمدن حزب بعث (26 تيرماه 1347) در عراق و دشمني اين حزب با حركتهاي اسلامي، دشواريهاي بيشتري فرا روي نهضت امام خميني پديد آمد، اما حضرت امام دست از مبارزه نكشيد.

........ در ارديبهشت 1349 مطبوعات آمريكا ورود هيئتي از بزرگترين سرمايه داران آمريكايي به سرپرستي راكفلر را خبر دادند. آنها آمده بودند تا چگونگي بازگشت درآمدهاي نفتي ايران به آمريكا را كه از اين سال به بعد بصورتي سرسام آور و رو به فزوني مي نهاد و نحوه مشاركت شركتهاي آمريكايي در اين خوان گسترده را بررسي كنند.

........ آيت الله سعيدي از جمله پرشورترين ياران امام خميني بود كه در اين ماجرا در ارديبهشت 1349 دستگير و پس از ده روز تحمل شكنجه هاي وحشيانه ساواك در زندان قزل قلعه به شهادت رسيد.

ازعراق به پاريس

در ديدار وزراي خارجه ايران و عراق در نيويورك تصميم به اخراج امام خميني از عراق گرفته شد. در روز دوم مهر 1357 منزل امام در نجف بوسيله قواي بعثي محاصره گرديد. انعكاس اين خبر با خشم گسترده مسلمانان در ايران، عراق و ديگر كشورها مواجه شد. رئيس سازمان امنيت عراق در ديدار با امام خميني گفته بود كه شرط ادامه اقامت ايشان در عراق دست كشيدن از مبارزه و عدم دخالت در سياست است و امام نيز با قاطعيت پاسخ داده بود كه به خاطر مسئوليتي كه در مقابل امت اسلام احساس مي كند حاضر به سكوت و هيچگونه مصالحه اي نيست.

روز 12 مهر، امام خميني نجف را به قصد مرز كويت ترك گفت. دولت كويت با اشاره رژيم ايران از ورود امام به اين كشور جلوگيري كرد. قبلا صحبت از هجرت امام به لبنان و يا سوريه بود اما ايشان پس از مشورت با فرزندشان (حجه الاسلام حاج سيد احمد خميني) تصميم به هجرت به پاريس گرفت. در روز 14 مهر ايشان وارد پاريس شدند. و دو روز بعد در منزل يكي از ايرانيان در نوفل لوشاتو (حومه پاريس) مستقر شدند.

در مدت اقامت 4 ماهه امام در پاريس، نوفل لوشاتو مهمترين مركز خبري جهان بودو مصاحبه هاي متعدد و ديدارهاي مختلف امام ديدگاههاي ايشان را در زمينه حكومت اسلامي و هدفهاي آتي نهضت براي جهانيان بازگو مي كرد. به اين ترتيب جمع بيشتري از مردم جهان با انديشه و قيام ايشان آشنا شدند و از همين جا بود كه بحراني ترين دوران نهضت را در ايران رهبري كرد.

..... امام خميني در ديماه 57 شوراي انقلاب را تشكيل داد. شاه نيز پس از تشكيل شوراي سلطنت و اخذ راي اعتماد براي كابينه بختيار در روز 26 ديماه از كشور فراركرد. خبر در شهر تهران و سپس ايران پيچيد و مردم در خيابانها به جشن و پايكوبي پرداختند. جلسات مداوم هايزر با مستشاران نظامي امريكا و امراي ارتش شاه نتوانست به بختيار در فائق آمدن بر اعتصابها و پايان دادن به قيام مردم كمكي بكند.

دوران استقرار

ـ تشكيل دولت  اسلامي  به شوراي انقلاب جهت تشكيل دولت موقت .

ـ تسخير لانه جاسوسي امريكا توسط دانشجويان مسلمان پيرو خط امام و حمايت امام خميني از اين جريان بطوري كه آن را انقلابي بزرگتر از انقلاب اول دانستند.

ـ جنگ تحميلي و دفاع 8 ساله امام و امت ايران.

ـ پيش بيني فروپاشي قطب ماركسيتي جهان در پيام امام خميني به گورباچف.

ـ دفاع از پيامبر اسلام و ارزشهاي ديني درصد و حكم ارتداد و اعدام سلمان رشدي.

ـ سالهاي آخر عمر و حوادث ناگواري چون كشته شدن حجاج بيت الله الحرام و كنار نهادن (آيت الله منتظري) از قائم مقام رهبري نظام.

رحلت امام خميني(ره)

..... ساعت 20/22 بعدازظهر روز شنبه سيزدهم خرداد ماه سال 1368 لحظه وصال بود. قلبي از كار ايستاد كه ميليونها قلب را به نور خدا و معنويت احيا كرده بود. به وسيله دوربين مخفي اي كه توسط دوستان امام در بيمارستان، نصب شده بود روزهاي بيماري و جريان عمل و لحظه لقاي حق ضبط شده است. وقتي كه گوشه هايي از حالات معنوي و آرامش امام در اين ايام از تلويزيون پخش شد غوغايي در دلها برافكند كه بر وصف آن جز با بودن در آن فضا ممكن نيست. لبها دائما به ذكر خدا در حركت بود. در آخرين شب زندگي و در حالي كه چند عمل جراحي سخت و طولاني در سن 87 سالگي تحمل كرده بود و در حاليكه چندين سرم به دستهاي مباركش وصل بود نافله شب مي خواند و قرآن تلاوت مي كرد. در ساعات آخر، طمانينه و آرامشي ملكوتي داشت و مرتبا شهادت به وحدانيت خدا و رسالت پيامبر اكرم (ص) را زمزمه مي كرد و با چنين حالتي بود كه روحش به ملكوت اعلي پرواز كرد. هجرتش داغي التيام ناپذير بر قلبها نهاد.

..... او خود در وصيتنامه اش نوشته است:

«با دلي آرام و قلبي مطمئن و روحي شاد و ضميري اميدوار به فضل خدا از خدمت خواهران و برادران مرخص و به سوي جايگاه ابدي سفر مي كنم و به دعاي خير شما احتياج مبرم دارم و از خداي رحمن و رحيم مي خواهم كه عذرم را در كوتاهي خدمت و قصور و تقصير بپذيرد و از ملت اميدوارم كه عذرم را در كوتاهي ها و قصور و تقصيرها بپذيرند و با قدرت و تصميم و اراده به پيش بروند».

تاليفات امام خميني(ره)

آثار عرفاني:

ـ شرح دعاي سحر

ـ شرح حديث جنود عقل و جهل

ـ حاشيه بر شرح فصوص الحكم

ـ حاشيه بر مصباح الانس

ـ شرح چهل حديث

ـ سرالصلوه (صلاه العارفين و معراج السالكين)

ـ آداب نماز (يا آداب الصلوه)

ـ رساله لقاء الله

ـ حاشيه بر اسفار

ـ جهاد اكبر يا مبارزه با نفس

ـ تفسير سوره حمد

ـ ديوان شعر

ـ نامه هاي عرفاني

آثار فقهي:

ـ كشف الاسرار

ـ انوار الهدايه في التعليقه علي الكفايه ـ 2 جلد

ـ بدايع الدرر في قاعده نفي الضرر

ـ رساله الاستصحاب

ـ رساله في التعادل و التراجيح

ـ رساله الاجتهاد و التقليد

ـ مناهج الوصول الي علم الاصول ـ 2 جلد

ـ رساله في تعيين الفجر في الليالي المقمره

ـ كتاب الطهاره ـ 4 جلد

ـ تعليقه علي العروه الوثقي

ـ مكاسب محرمه ـ 2 جلد

ـ حاشيه بر رساله ارث

ـ تقريرات درس اصول آيه الله العظمي بروجردي

ـ توضيح المسائل (رساله علميه)

- مناسك حج

ـ تحرير الوسيله ـ 2 جلد

ـ كتاب البيع ـ 5 جلد

ـ كتاب الخلل في الصلوه

ـ حكومت اسلامي يا ولايت فقيه

ـ استفتائات

برخي ديگر از آثار:

ـ پيامها، سخنرانيها، مصاحبه ها و احكام و نامه ها ـ 22 جلد

ـ وصيتنامه سياسي الهي

ـ تقريرات دروس امام خميني

ـ رساله نجاه العباد

ـ تعليقه علي وسيله النجاه

ـ رساله في قاعده من ملك

ـ رساله في التقيه

ـ رساله في الطلب و الاراده

ـ مصباح الهدايه الي الخلافه و الولايه

ـ حاشيه بر شرح التعليقه علي فوائد الرضويه

حلال جمیع مشکلات است حسین(ع)            شــوینده لـوح سـیئات اسـت حـسین(ع)

ای شـیعه تـو را چه غـم زطـوفان بـلا             جایی که سفینه النجات است حسین(ع)

برای زیارت حرم امام حسین علیه السلام از راه دور به صورت زنده روی حرم مطهر امام حسین علیه السلام کلیک کنید:

ورود کاروان اسيران کربلا به کوفه (61ق)

روز دوازدهم محرم سال 61 ق کاروان اسيران کربلا که شامل زنان و کودکان شهيدان قيام کربلا بود، وارد شهر کوفه شد. سرپرستي اين کاروان را امام سجاد(ع) فرزند امام حسين(ع) و حضرت زينب(س) خواهر آن امام ، بر عهده داشتند. اين دو بزرگوار با وجود سختي ها و ناملايمات فراوان که از سپاهيان يزيد ديده بودند، در کوفه با شجاعت و صراحت ستم ها و جنايات حکومت اموي را افشاء و مردم اين شهر را به خاطر ياري نکردن امام حسين(ع) و مقابله با ايشان سرزنش کردند. امام سجاد (ع) و حضرت زينب در مدت اقامت در کوفه وظيفه و رسالت خود را مبني بر ابلاغ و نشر پيام امام حسين(ع) در جامعه به شايستگي انجام دادند.

امام علي بن الحسين(ع)، معروف به "زين العابدين" و "سجّاد" و مكنّي به ابوالحسن و ابومحمد، در پنجم شعبان سال 38 قمري ديده به جهان گشود.

مادرش، شهربانو دختر يزدگرد سوم پادشاه ساساني ايران بود، كه پس از حمله مسلمانان به امپراتوري ساسانيان و پيروزي مسلمانان در آن نبرد، اسير شد و به همراه ساير اسيران ايراني به مدينه منتقل گرديد و به پيشنهاد اميرمؤمنان(ع) در انتخاب همسر، آزاد و مختار گشت. وي در ميان تمامي جوانان و صاحب منصبان مدينه، حضرت اباعبدالله الحسين(ع) را اختيار و به عقد ازدواج وي در آمد و از آن هنگام به "سيّدة النّساء" معروف شد.

وي چند سالي بيش در بيت امام حسين(ع) زندگي نكرد. زيرا در هنگام تولد تنها فرزندش امام زين العابدين(ع) در سال 38 قمري بدرود حيات گفت.

امام سجّاد(ع) پس از شهادت پدر ارجمندش امام حسين(ع) در محرم سال 61 قمري، در 23 سالگي به مقام عظماي امامت نايل آمد و در سخت ترين و دشوارترين تاريخ امت اسلام، رهبري شيعيان و محبّان اهل بيت(ع) را بر عهده گرفت و راه و روش پدران و نياكان پاك نژاد خويش را استمرار بخشيد.

آن حضرت، در واقعه كربلا حضور فعال داشت و از آغاز مبارزه امام حسين(ع) بر ضد يزيد بن معاويه، در كنار آن حضرت بود و در سفر آن حضرت از مدينه به مكه و از مكه به عراق و سرزمين كربلا، وي را همراهي مي نمود.

وليكن در روز عاشورا كه تمامي ياران امام حسين(ع) به اذن آن حضرت و پس از آن، خود امام حسين(ع) وارد ميدان كارزار شده و با دشمنان به نبرد جانانه پرداختند و سرانجام مظلومانه به شهادت رسيدند، امام زين العابدين(ع) بر اثر عروض بيماري و تب شديد از جنگ با دشمنان بازماند و به اراده الهي از آن واقعه خونين، جان به در برد، تا به عنوان حجت خدا بر روي زمين و امام امت و جانشين پدرش اباعبدالله الحسين(ع)، سكان كشتي طوفان زده امت را هدايت و رهبري نمايد.

آن حضرت، پس از شهادت امام حسين(ع) و يارانش در كربلا، به همراه ساير بازماندگان قافله حسيني به اسارت دشمن در آمد و در حالي كه از بيماري توان فرسا، رنج مي برد، در غل و زنجير دشمنان قرار گرفت و سختي اسارت اهل بيت(ع) از كربلا به كوفه و از كوفه به شام را با صبر و بردباري تحمّل كرد و تسلّي و تسكيني براي ساير اسيران در بند بود و با خطبه هاي روان و روشنگر خود، دشمنان و جنايت كاران را رسوا و حقانيت امام حسين(ع) را به گوش مسلمانان عالم رسانيد و آنان را از خواب غفلت بيدار كرد و تحوّل عظيمي در جامعه مسلمانان به وجود آورد و دشمنان اهل بيت(ع) را به عقب نشيني از مواضع و ديدگاه هاي شيطاني خود وادار نمود.

امام زين العابدين(ع) پس از بازگشت به مدينه، به مدت 34 سال امامت شيعيان را بر عهده داشت و در اين مدت نيز با حوادث و رويدادهاي بزرگي روبرو گرديد ولي به حول و قوه الهي از همه آن ها با سربلندي و سرافرازي عبور كرد.

از امام زين العابدين(ع) آثار ارزشمندي از قبيل مواعظ، احاديث، اشعار و ادعيه به صورت پراكنده به جاي ماند و مورد استفاده محققان و متقيان قرار مي گيرد. ولي دو أثر مدوّن از وي بر جا مانده است كه در ميان آثار اسلامي، درخشندگي و جاودانگي ويژه اي دارند. آن دو عبارتند از:

1- صحيفه سجّاديه، كه مشتمل بر 83 دعا و مناجات است؛

2- رسالة الحقوق، كه تبيين كننده حقوق آحاد ملت و افراد بشري در جامعه اسلامي است.

به هر روي، اين امام همام پس از پنجاه و هفت سال زندگي، در محرم سال 95 قمري، بر اثر زهري كه به دستور وليد بن عبدالملك اموي به آن حضرت خورانيده شد، در مدينه منوره به شهادت رسيد و در قبرستان بقيع در جوار قبر مطهر عمويش امام حسن مجتبي(ع) به خاك سپرده شد.

درباره تاريخ شهادت امام زين العابدين(ع)، گرچه تمامي مورخان و سيره نگاران، اتفاق دارند كه اين واقعه عظيم در ماه محرم واقع شد، ولي در تعيين روز و سال وقوع آن، اتفاق نظر و ديدگاه واحدي وجود ندارد.

برخي از آنان، روز دوازدهم محرم، برخي هيجدهم محرم و برخي ديگر بيست و پنجم محرم را روز شهادتش مي دانند. هم چنين درباره سال شهادتش با اين كه اكثر مورخان، سال 95 را ذكر كرده اند، برخي سال 94 قمري را بيان نموده اند.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 492؛ كشف الغمه (علي بن عيسي اربلي)، ج2، ص 259؛ روضات الجنّات (موسوي خوانساري)، ج2، ص 134؛ زندگاني چهارده معصوم(ع) – ترجمه اعلام الوري- (علامه طبرسي)، ص 359؛ دائرة المعارف تشيّع، ج3، ص 252؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج2، ص 1؛ روزشمار تاريخ اسلام – ماه محرم – (واردي)، ص 105

پس از شهادت اباعبدالله الحسين(ع) و ارسال سر مقدس آن حضرت در عصر عاشورا به كوفه، عمر بن سعد در روز يازدهم محرم دستور داد كه سرهاي ساير شهيدان را شست و شو داده و در ميان سركردگان سپاه خويش تقسيم كنند. تا آنان، آن سرها را به نزد عبيدالله برده و پاداش بگيرند.

هم چنين وي دستور داد كه كشته هاي خود را گردآوري كرده و بر آنان نماز بخوانند و سپس دفن كنند. ولي بدن هاي بي سر شهيدان را در آن بيابان رها كرد. آن گاه دستور داد زنان، كودكان و بازماندگان واقعه عاشورا را اسير و به همراه خود به كوفه ببرند.

هنگام خروج آنان از سرزمين كربلا، به خواسته اسيران و يا به دستور عمر بن سعد جهت تازه كردن داغ اسيران و عزيز از دست دادگان، آنان را از كنار پيكرهاي شهيدان عبور دادند.

لحظه وداع بازماندگان با بدن هاي بي سر شهيدان، محشري بود و دل هر سنگي را آب مي كرد.

در همين روز آنان را وارد شهر بزرگ كوفه كرده و جمعيت فراواني به ديدن اسيران آمدند، كه برخي اظهار خوشحالي و شادماني كرده و برخي ديگر در مظلوميت اهل بيت(ع) و در عزاي سيد شهيدان، مي گريستند و ضجّه مي كشيدند.

عبيدالله بن زياد در قصر دارالاماره كوفه، بار عام داد و تعداد زيادي از اشراف و أعيان و هواداران بني اميه در آن گرد هم آمده و سپس سرهاي شهيدان كربلا و اسيران و بازماندگان را بر مجلس عبيدالله وارد كردند.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 470؛ الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 913؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 407

پس از شهادت جانسوز اباعبدالله الحسين(ع) و هفتاد و دو تن از ياران فداكار وي در صبح و عصر عاشورا، دشمنان اهل بيت(ع) جنايت هاي ديگري در عصر عاشورا مرتكب گرديدند، كه به طور اختصار به آن ها اشاره مي كنيم:

1- غارت خيمه هاي حسيني

سپاهيان عمر بن سعد، به ويژه جنايت كاران گروه نابكار و سفاك شمر بن ذي الجوشن، پس از شهادت امام حسين(ع) به خيمه هاي آن حضرت يورش برده و آن ها را غارت كردند و چهارپايان، لباس ها، صندوق ها، اسلحه ها، خواركي ها و هر چه يافتند، تمامي آن ها را به يغما بردند. آنان، حتي حريم اهل بيت(ع) را مراعات نكرده و زيور آلات و البسه بانوان را به اجبار از آنان ستاندند و به تاراج بردند. به طوري كه زنان اهل بيت(ع) ناچار شده و به عمر بن سعد پناهنده گرديده و از شدت جنايت كاري شمر و گروه نابكارش شكايت كردند. با اين كه عمر بن سعد به ظاهر دستور داد كه از غارت خيمه ها دست بردارند، با اين حال منافقان و جنايتكاران به پست فطرتي و فرومايه گي خويش ادامه دادند. (1)

2- آتش زدن خيمه ها

پس از غارت، اقدام به آتش زدن خيمه ها نمودند. در اندك مدتي تمامي خيمه ها هر چه در آن ها بود، در آتش ظلم يزيديان سوخت و نابود شد و حتي جان بازماندگان و يتيمان كاروان حسيني، با خطر آتش سوزي مواجه گرديد و بدين منظور، زينب كبري(س) به آنان دستور داد كه از خيمه ها بيرون رفته و به اطراف پناهنده شوند. تا از اين طريق از آتش سوزان خيمه ها در امان بمانند. (2)

3- اسب دواني بر پيكر شهيدان

عمر بن سعد، بنا به دستور كتبي عبيدالله بن زياد، پس از شهادت امام حسين(ع) و ياران او در كربلا، تصميم به اسب دواني بر پيكرهاي خونين شهيدان گرفت.

ده نفر از منافقان و دشمنان اهل بيت(ع) براي اين كار پيش قدم شده و پس از نعل بندي اسبان خويش بر پيكرهاي شهيدان كربلا، اسب تاختند و پيكرهاي پر از جراحت و بي سر شهيدان را در هم شكستند.(3)

4- ارسال سر مقدس امام حسين(ع) به كوفه

عمر بن سعد، براي خوش خدمتي بيشتر به دستگاه ظالمانه اموي، دستور داد سر بريده امام حسين(ع) را در عصر عاشورا با شتاب و سرعت به كوفه ببرند و عبيدالله را از پايان يافتن غائله كربلا با خبر گردانند. مأموريت رساندن سر مقدس امام حسين(ع) بر عهده خولي بن يزيد اصبحي گذاشته شد. ولي وي شب هنگام به كوفه رسيد و در آن وقت، دارالاماره بسته بود. به همين جهت شب را در خانه خويش گذرانيد و سر امام حسين(ع) را از ترس همسرش در تنوري پنهان كرد و در بامداد روز يازدهم به دارالاماره رفت و سر آن حضرت را تحويل عبيدالله بن زياد داد. (4)

منابع:

1- الارشاد (شيخ مفيد)، ص 468؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 399

2- لهوف سيد بن طاووس، ص 150

3- الارشاد، ص 469

4- همان، ص 470؛ منتهي الآمال، ج1، ص 401

اين روز، پُر آوازه ترين روز سال و خاطره آميزترين روز تاريخ بشري است. در اين روز بزرگ، پاي مردي، فداكاري و سربلندي گروه اندكي از انسان هاي به خدا پيوسته در برابر خيل عظيم و كثير دشمنان و جنايت پيشه گان به نمايش درآمد.

اين روز، روز فداكاري امام حسين(ع) و ياران باوفاي وي مي باشد و تا ابد به آنان تعلق خواهد داشت.

در اين روز، حوادث و رويدادهاي مهمي در سرزمين كربلا به وقوع پيوست كه براي هميشه در تاريخ انسان ها ثبت و درج خواهد ماند.

در اين جا به طور گذرا به اهم رويدادهاي عاشوراي سال 61 قمري اشاره مي كنيم:

1- تنظيم صفوف سپاه

امام حسين(ع) پس از نماز صبح عاشورا، سپاه كم تعداد خود را كه متشكل از 32 تن سواره و 40 تن پياده بودند، به سه دسته تقسيم كرد. دسته اول را در بخش ميمنه به فرماندهي زهير بن قين، دسته دوم را در بخش ميسره به فرماندهي حبيب بن مظاهر و دسته سوم را در قلب سپاه به فرماندهي خود آن حضرت تقسيم بندي كرد. هم چنين آن حضرت، بيرق سپاه را به برادرش حضرت عباس بن علي(ع) واگذارد و نيروهاي خود را در جلو و خيمه گاه را در پشت سر آنان قرار داد.

عمر بن سعد نيز فرماندهي ميمنه سپاه خود را به عمرو بن حجّاج، فرماندهي ميسره را به شمر بن ذي الجوشن، فرماندهي سواره نظام را به عروة بن قيس و فرماندهي پياده نظام را به شبث بن ربعي واگذاشت و بيرق سپاه را به دست غلامش "دريد" سپرد.

2- موعظه هاي امام حسين(ع)

امام حسين(ع) پيش از آغاز نبرد، بارها براي اندرز سپاه كفر پيشه دشمن، پيش قدم شد و با بيان خطبه هايي روشن گر، آنان را به حفظ آرامش و عدم خون ريزي دعوت كرد و از جنگ و مبارزه بازداشت.

آن حضرت، علاوه بر خود، برخي از ياران خويش را نيز در اين روز به نزد سپاهيان عمر بن سعد فرستاد و از طريق آنان، اين سپاه گمراه را به هدايت و حقانيت دعوت كرد.

3- ندامت حرّ بن يزيد

حرّ بن يزيد كه از فرماندهان سپاه عمر بن سعد و از دلاوران و دلير مردان عرب بود، روز عاشورا پيش از آغاز درگيري رسمي، پشيمان شد و به سپاه امام حسين(ع) پيوست. با اين كه وي نخستين كسي بود كه راه را بر امام حسين(ع) بسته و با اجبار و اكراه، آن حضرت را به سوي سرزمين كربلا گسيل داشت، با اين حال، مورد پذيرش اباعبدالله الحسين(ع) قرار گرفت و آن حضرت، توبه اش را پذيرفت و او را در جمع يارانش قرار داد.

پيوستن حرّ بن يزيد و تعدادي از سپاهيان عمر بن سعد به سپاهيان امام حسين(ع)، دودلي و سردرگمي بسياري از كفر پيشه گان را به دنبال داشت و حالت عجيبي در ميان سپاهيان عمر بن سعد به وجود آورد.

4- هجوم سراسري دشمن

عمر بن سعد كه تاب پيوستن افراد ديگري به سپاه امام حسين(ع) را نداشت، لشكريان خود را به جنبش درآورد و دستور حمله عمومي داد. در اندك مدتي دو سپاه به هم نزديك شده و نبرد سختي آغاز گرديد.

هر يك از ياران امام حسين(ع) با ده ها تن از سپاه دشمن به نبرد نابرابر و تن به تن پرداخت و هيچ سستي و ترديدي در وي ملاحظه نمي شد و اين روحيه بالاي رزمي و اعتقادي قوي، براي دشمن سنگين و كمرشكن بود.

در اين نبرد، حدود پنجاه تن از ياران امام حسين(ع) و صدها تن از سپاه دشمن كشته شدند.

5- نبرد انفرادي

دشمن كه از نبرد سراسري و تهاجمي، نتيجه اي نگرفته بود، به تدريج به سوي نبرد انفرادي روي آورد.

زيرا اگرچه سپاه عمر بن سعد جملگي براي نبرد با امام حسين(ع) آمده بودند، ولي در ميان آنان مردان زيادي بودند كه جنگ با فرزندان رسول خدا(ص) را روا نداشته و به اكراه و اجبار در سپاه عمر بن سعد قرار گرفته بودند. بدين جهت در كار نبرد عمومي و هجوم سراسري تعلل مي ورزيدند و عمر بن سعد را در رسيدن به مقاصد پليدش ناكام گذشته بودند.

در اين مرحله نيز تعدادي از سپاهيان امام حسين(ع) كشته شدند.

6- نماز ظهر عاشوار

ابوثمامه صيداوي در گرما گرم نبرد، به امام حسين(ع) نزديك شد و به آن حضرت عرض كرد، كه وقت زوال فرا رسيده است. امام حسين(ع) كه به نماز اهميت ويژه اي مي داد، دستور داد جنگ را متوقف كرده و همگي به نماز پردازند.

دشمنان كه به نماز اهميت چنداني نمي دادند، آن حضرت و يارانش را در حال نماز نيز مورد هجوم ناجوانمردانه قرار داده و با پرتاب تير آنان را نشانه مي گرفتند.

عبدالله حنفي كه خود را سپر امام حسين(ع) قرار داده بود، متحمل سيزده تير دشمن شد و عاقبت در حال دفاع از وجود شريف امام حسين(ع) به لقاء الله پيوست.

7- شهادت ساير ياران امام حسين(ع)

پس از نماز ظهر عاشورا، باقيمانده ياران امام حسين(ع) نيز يكي پس از ديگري به شهادت رسيدند. شير مرداني چون زهير بن قين، نافع بن هلال، مسلم بن عوسجه، حبيب بن مظاهر، حرّ بن يزيد، برير بن خضير و دلير مرداني از بني هاشم چون علي اكبر(ع)، عباس بن علي(ع)، قاسم بن حسن(ع)، عبدالله بن مسلم(ع) و افرادي ديگر در ياري مولا و سرورشان امام حسين(ع) جنگيدند و سرانجام به دست دشمنان اهل بيت(ع)، مظلومانه به شهادت رسيدند.

8- مبارزه و شهادت امام حسين(ع)

امام حسين(ع) پس از آن كه همه ياران خود را از دست داد، بانوان عصمت پناه را در خيمه اي گرد آورد و آنان را تسلي و دلداري داد و به صبر و شكيبايي سفارش نمود و با قلبي شكسته از آنان خداحافظي كرد. آن حضرت، فرزندش امام زين العابدين(ع) را كه در بيماري سختي به سر مي برد، جانشين خويش قرار داد و با او نيز وداع كرد و آماده نبرد با دشمن گرديد. امام حسين(ع) به تنهايي، ساعاتي با نيروهاي گسترده دشمن مبارزه كرد و تعداد زيادي از آنان را كشته و زخمي نمود.

خود آن حضرت نيز زخم هاي فراواني در ميدان مبارزه متحمل شد و بر اثر آن ها، از زين اسبش "ذوالجناح" به زمين افتاد و مورد هجوم وحشيانه دشمن قرار گرفت.

سرانجام شمر بن ذي الجوشن، با قساوت و بي رحمي تمام به بدن خونين و كم رمق آن حضرت نزديك شد و سر مباركش را از قفا جدا كرد و بدين طريق، روح شريفش را به اعلي عليين به پرواز در آورد.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 447؛ الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 901؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 342؛ لهوف سيد بن طاووس، ص 114

امام حسين(ع) پس از اطمينان از عدم حمله دشمن در عصر روز نهم محرم و در شب عاشورا، فرصتي يافت تا با يارانش به گفت و گو پرداخته و امور سپاه را تنظيم و به عبادت و تهجّد خود بپردازد و براي روز بعد، خود را از هر جهت آماده نمايد. در اين جا وقايع شب عاشورا را فهرست وار به استحضار مي رسانيم:

1- خطبه امام حسين(ع)

امام حسين(ع) در شامگاه روز تاسوعا، يارانش را در خيمه اي بزرگ گرد آورد و براي آنان خطبه اي خواند و در بخشي از آن فرمود: اما بعد، من ياراني باوفاتر و بهتر از اصحاب خود سراغ ندارم و خويشاونداني نيكوكارتر و به حقيقت نزديكتر از خويشاوندان خود نمي شناسم، خدا شما را از جهت من، پاداش نيك عطا فرمايد. ياران من! بدانيد يك امشب، بيشتر در اين جهان به سر نخواهيم كرد و فردا از دست اين مردم، جان به سلامت نخواهيم برد. من به شما اجازه مي دهم كه همگي از اين سرزمين بيرون رويد و من بيعت خود را از شما برداشتم و اينك شب تاريك است و شما مي توانيد با كمال آسودگي خود را از چنگال دشمن برهانيد.

پس از سخنان آن حضرت، حاضران در مجلس از جمله برادران، فرزندان، برادر زادگان و عموزادگان آن حضرت، يكي پس از ديگري داد سخن داده و عرض كردند كه ما هرگز چنين نخواهيم كرد و تا زنده ايم، تو را تا آخرين قطره خونمان ياري خواهيم نمود.

پيش از همه، برادرش حضرت عباس(ع) سخن گفت و وفاداري و پايداري خويش را ابراز داشت. سپس ساير ياران امام حسين(ع) به وي اقتدا كرده و هر كدام به نوعي وفاداري خويش را اعلام كردند و از تنها گذاشتن آن حضرت و رفتن از سرزمين كربلا امتناع نمودند.

2- سفارش امام حسين(ع) به خواهرش زينب كبري(س)

حضرت زينب(س) هنگامي كه متوجه حالات امام حسين(ع) گرديد و يقين حاصل كرد كه وي از دنيا قطع اميد كرد و آماده لقاي الهي شده است، بسيار نگران و سراسيمه شد و به نزد آن حضرت رفت و عرض كرد: اي كاش مرگ مرا در مي يافت و به زندگي ام پايان مي داد و من شاهد چنين روزي نبودم. امروز گويا مادرم فاطمه زهرا(س)، پدرم حضرت علي(ع) و برادرم حسن مجتبي(ع) از دنيا رفته اند. اي يادگار گذشتگان و سرپرست بازماندگان! تو چرا؟

امام حسين(ع) خواهرش را دلداري داد و به وي فرمود: خواهرم! متوجه باش كه شيطان، حلم و بردباريت را از تو نربايد. خواهرم! آرام باش و از خدا بپرهيز و به اراده او خوشنود باش و بدان كه اهل زمين مي ميرند و آسماني ها باقي نمي مانند و غير خدا هر چه هست، از بين مي رود و جز ذات پاك باري تعالي كه موجودات را آفريد و مردم را مبعوث مي سازد و يكتاي بي همتا است، هيچ چيز ديگري برقرار نخواهد ماند. جدّم رسول خدا(ص)، پدرم، مادرم و برادرم كه از من بهتر بودند، همگي رفتند. بر من و هر مسلماني لازم است از آنان پيروي كرده و به راه آنان برويم.

آن حضرت، با بياني شيوا و آرام بخش، خواهرش را تسلي داد و بر قوه صبر و حلمش افزود و براي هميشه وي را آرام نمود.

3- تنظيم امور خيمه گاه

امام حسين(ع) كه تجربيات ارزنده اي از نبرد با دشمنان داشت، با همان ياران اندك خود، تمام جوانب جنگ و دفاع بايسته را ملحوظ مي داشت و از پيش براي آن تصميمات لازم را اتخاذ مي كرد.

آن حضرت، براي دفاع بهتر و روان تر در برابر تهاجم احتمالي دشمن، دستور داد كه خيمه ها را به يكديگر نزديك كرده و با طناب هاي محكم آن ها را به هم پيوند دهند و در اطراف خيمه ها خندقي حفر كرده و آن ها را از خار و هيزم انباشته كنند، تا در هنگام هجوم دشمن از سه طرف آنان را با خندق هايي شعله ور مواجه كرده و از يك طرف با نيروهاي تدافعي خويش در برابر دشمن ايستادگي كنند.

اين تصميم و تدبير آن حضرت، بسيار اثر بخش و كارساز بود. زيرا بارها دسته هايي از اراذل و گروه هاي جنايت پيشه سپاه عمر بن سعد، قصد هجوم به خيمه گاه امام حسين(ع) را نمودند ولي با انبوهي از آتش مواجه شده و از ادامه كار خود منصرف گرديدند.

4- عبادت و تهجّد

شب عاشوار به عنوان آخرين شب زندگاني امام حسين(ع) و ياران وفادارش، براي آنان بسيار با ارزش و مغتنم بود. آنان از اين شب، بيشترين و بهترين بهره هاي معنوي و عرفاني را تحصيل كرده و تا بامدادان روز عاشورا به راز و نياز، مناجات، نماز و قرائت قرآن پرداختند و روح و روان خود را با تهجّد و شب زنده داري صيقل داده و براي شهادت در راه خدا آماده كردند.

منبع: الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 901؛ الارشاد (شيخ مفيد)، ص 442؛ لهوف سيد بن طاووس، ص 109

هنگامي كه عمر بن سعد، فرمانده كل سپاه عبيدالله بن زياد، با دريافت نامه شديد الحن عبيدالله احساس خطر كرد و با آمدن شمر بن ذي الجوشن به كربلا، وي را رقيبي براي فرماندهي خويش مي ديد، با دست پاچگي تمام و بدون اطلاع قبلي، در عصر روز تاسوعا (نهم محرم) فرمان حمله عمومي به سوي خيمه گاه امام حسين(ع) را صادر كرد.

وي با گفتن: "يا خيل الله اركبي و بالجنة ابشري"، سپاهيان خود را وادار به هجوم سراسري كرد و تلاش نمود تا كردار و رفتار خود را بايسته جلوه دهد و روحيات متزلزل سپاهيان خويش را تقويت كند، تا مبادا در نبرد با فرزندزاده رسول خدا(ص) دچار حيرت و سستي گردند.

امام حسين(ع) كه در آن هنگام، در پيش گاه خيمه اش به شمشير تكيه داده و به استراحت مختصر پرداخته بود، با صداي خواهرش زينب كبري(س) بيدار گرديد و خيل عظيم سپاهيان دشمن را در روبروي خود مشاهده نمود، كه در حال پيش روي به سوي خيمه گاه وي بودند.

آن حضرت، بي درنگ برادرش حضرت عباس(ع) را به همراه بيست تن از ياران فداكارش چون زهير بن قين و حبيب بن مظاهر به سوي سپاه دشمن فرستاد، تا از فرمانده آنان، علت تهاجم عمومي را جويا شوند.

حضرت عباس(ع) و هيأت همراه، به سران سپاه عمر بن سعد نزديك شده و پيام امام حسين(ع) را ابلاغ كردند و آنان در پاسخ امام حسين(ع) گفتند: از امير عبيدالله بن زياد فرمان آمده است كه حسين بن علي(ع) يا در طاعت او در آيد و با او بيعت كند و يا هم اينك آماده نبرد سرنوشت ساز باشد.

حضرت عباس(ع) پيامشان را به امام حسين(ع) رسانيد و از آن حضرت، كسب تكليف نمود. امام حسين(ع) به وي فرمود: از آنان بخواه كه امشب را صبر كرده و كار نبرد را به فردا واگذارند. زيرا دوست دارم شب آخر عمرم مقدار بيشتري به عبادت و نماز بپردازم و خدا مي داند كه من به راز و نياز با وي و نيايش در درگاهش چه قدر علاقمندم.

حضرت عباس(ع) بار ديگر به سوي سپاه دشمن رفت و درخواست امام حسين(ع) را به آنان ابلاغ كرد. عمر بن سعد كه مظنون به مسامحه كاري بود و شمر را رقيب خود مي ديد، از درخواست امام حسين(ع) سر باز زد و گفت: براي حسين، ديگر مهلتي نيست!

برخي از فرماندهان سپاه، زبان به اعتراض گشوده و گفتند: اي فرمانده! اگر كافران و مشركان از ما مهلت مي خواستند، ما دريغ نمي كرديم ولي از مهلت دادن به فرزندزاده رسول خدا(ص) امتناع مي كنيم؟

عمر بن سعد در برابر اعتراض هاي متعدد ياران خويش مواجه گرديد و به ناچار درخواست امام حسين(ع) را پذيرفت و به وي پيام داد كه يك شب را به شما مهلت دادم، ولي بامدادان فردا اگر بر فرمان امير، سر اطاعت فرود نياوريد، فيصله كار را به شمشير مي سپارم.

در اين هنگام، آرامش نسبي حاكم گرديد و هر دو سپاه به خيمه گاه خويش برگشته و منتظر فرا رسيدن روز بعد، يعني روز عاشورا شدند.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 440؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 337

حضرت فاطمه، مكنّي به "اُمّ البنين" همسر اميرمؤمنان(ع)، داراي چهار فرزند دلاور و رشيد بود، كه همگي در ركاب برادر و امامشان حضرت ابي عبدالله الحسين(ع) در كربلا حضور داشتند.(1)

حضرت عباس(ع)، كه بزرگترين آنان بود، از شهرت به سزايي برخوردار و به خاطر جمال زيبا، قامت رشيد، بهره مندي از دلاوري، غيرت و تعهد و تقوا، به "قمر بني هاشم" معروف و حضور وي در سپاه امام حسين(ع)، براي دشمنان اهل بيت(ع) بسيار سنگين و زجرآور بود.

بدين جهت، دشمن در صدد برآمد، تا وي و برادرانش را از جبهه توحيدي امام حسين(ع) گسسته و به جبهه باطل اموي ملحق كنند.

به همين منظور، شمر بن ذي الجوشن كلابي كه از قبيله ام البنين(س) بود، مأموريت يافت كه به حضرت عباس(ع) و سه تن از برادرانش امان نامه دهد.

وي، در عصر روز تاسوعا (نهم محرم) به نزديكي خيمه گاه امام حسين(ع) رفت و با صداي بلند فرياد زد: خواهر زادگانم كجايند؟

امام حسين(ع) كه منظور شمر را دانسته بود، به برادران خود فرمود: پاسخ شمر را بدهيد، اگر چه او فاسق است وليكن با شما قرابت و رابطه خويشاوندي دارد.

حضرت عباس(ع) به همراه سه تن از برادرانش (عبدالله، جعفر و عثمان) در نزد شمر حضور يافته و از او پرسيدند: حاجت تو چيست؟

شمر گفت: شما خواهر زادگان منيد. بدانيد تا ساعاتي ديگر شعله هاي جنگ برافروخته مي گردد و از ياران حسين بن علي(ع) كسي زنده نمي ماند. من براي شما امان نامه اي از عمر بن سعد آوردم. شما از اين ساعت در امان ما هستيد، مشروط بر اين كه از ياري برادرتان حسين(ع) دست برداشته و سپاهش را ترك كنيد.

حضرت عباس(ع) كه كانون غيرت، حميت و وفاداري بود، بر او بانگ زد و فرمود: بريده باد دستان تو و لعنت خدا بر تو و امان نامه تو. اي دشمن خدا! ما را فرمان مي دهي كه از ياري برادر و مولايمان حسين(ع) دست برداريم و سر در طاعت ملعونان و ناپاكان در آوريم. آيا ما را امان مي دهي ولي براي فرزند رسول خدا(ص) اماني نيست؟

شمر از پاسخ دندان شكن فرزندان ام البنين(س)، نااميد و خشمناك شد و با سرافكندگي به خيمه گاه خويش برگشت. (2)

برخي از روايات، به جاي شمر بن ذي الجوشن، شخصي به نام "عبدالله بن أبي محل بن حزام" برادرزاده ام البنين(س) را نام برده اند، كه براي حضرت عباس(ع) و برادرانش امان نامه برد، ولي با پاسخ منفي آنان روبرو گرديد. (3)

به هر روي، سپاه عمر بن سعد از اين ترفند نيز طرفي نبست و نتوانست خللي در سپاه يكپارچه و مستحكم امام حسين(ع) به وجود آورد.

منابع:

1- الارشاد (شيخ مفيد)، ص 342

2- همان، ص 440؛ بحارالانوار (علامه مجلسي)، ج 44، ص 391

3- معالم المدرستين (سيد مرتضي عسكري)، ج3، ص 105؛ الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 895

در برابر كاروان كم تعداد امام حسين(ع) و يارانش، كه اهل و عيالشان نيز همراه آنان بودند، عبيدالله بن زياد نيروهاي رزمي فراواني به كربلا اعزام كرد.

وي، علاوه بر لشكر يك هزار نفري حرّ بن يزيد رياحي، چهار هزار تن به همراه عمر بن سعد، دو هزار نفر به همراه يزيد بن رَكاب كلبي، چهار هزار نفر به همراه حُصين بن نُمير سكوني، هزار نفر به همراه شبث بن ربعي، هزار نفر به همراه حجّار بن ابجر بجلي، سه هزار نفر به همراه مصار بن مزينه مازني، دو هزار نفر به فرماندهي شخص ديگر به كربلا اعزام كرد، تا با پيوستن به سپاه عمر بن سعد، جبهه سپاهيان يزيد را در برابر سپاهيان امام حسين(ع) تقويت و تحكيم نمايد.

اما شرورترين نيروهاي عبيدالله بن زياد، لشكر شمر بن ذي الجوشن بود، كه به استعداد چهار هزار تن به قصد نبرد حتمي با اهل بيت پيامبر(ص) وارد سرزمين كربلا شد. ورود شمر به كربلا، مصادف بود با روز نهم ماه محرم. (1)

هنگامي كه نامه رضايت بخش عمر بن سعد به دست عبيدالله بن زياد رسيده بود، شمر بن ذي الجوشن در مجلس وي حضور داشت و چون نظر عبيدالله درباره پيشنهاد عمر بن سعد، مبني بر مصالحه با امام حسين(ع) را مشاهده كرد، بر آشفت و به عبيدالله گفت: اي امير! آيا پيشنهاد او را پذيرفته اي؟ هم اينك حسين بن علي(ع) با پاي خود در سرزمين تو گام نهاد و در نزديكي تو مقيم گشت. به خدا سوگند، اگر امروز از تو رهايي پيدا كند، ديگر نمي تواني بر او دست يابي.

در آن صورت، او عزيزتر و نيرومندتر گردد و تو ناتوان تر و خوارتر خواهي شد. پس او را رها مكن و در اختيارت بگير، در اين صورت هر تصميمي كه درباره اش بگيري مي تواني جامه عمل به پوشاني.    (2)

گفتار خصمانه و تحريك آميز شمر، اثر سويي در عبيدالله بن زياد به وجود آورد و نظرش را درباره امام حسين(ع) دوباره تغيير داد.

بدين جهت، در همان ساعت، نامه شديد اللحني براي عمر بن سعد نوشت و به اين مضمون، به وي فرمان داد: يا از حسين بن علي(ع) براي يزيد بيعت بگير و يا بر او بتاز و سرش را از بدن جدا كن و تمام ياران وي را از دم تيغ و تير بگذران و بر بدن هايشان اسب بدوان. گرچه اسب تاختن بر بدن هاي آنان، فايده اي ندارد وليكن چون از زبانم جاري شده است، بايد به عمل آوري.

سپس يادآور شد: اي عمر بن سعد! اگر آن چه را به تو فرمان داده ام انجام دهي، در نزد ما عزيز و سربلند خواهي بود و به آرزو و آمالت مي رسي، ولي اگر تمايلي براي نبرد با حسين بن علي(ع) نداري، از فرماندهي سپاه معزول و كارهاي سپاه را به شمر بن ذي الجوشن بسپار. (3)

عبيدالله، اين نامه را به شمر سپرد و او را روانه كربلا نمود و وي را بر كردار و رفتار عمر بن سعد، مراقب ساخت.

منابع:

1- الفتوح (ابن اعثم كوفي)، ص 891

2- بحارالانوار (علامه مجلسي)، ج 44، ص 390

3- الارشاد (شيخ مفيد)، ص 438؛ منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 335

پس از آن كه به دستور كتبي عبيدالله بن زياد، آب فرات بر روي امام حسين(ع) و يارانش بسته شد، وضعيت نگران كننده اي ميان سپاه امام حسين(ع) و سپاه عمر بن سعد پديد آمد و احتمال بروز جنگ و خون ريزي را، هر ساعت قوي تر مي كرد.

امام حسين(ع) براي كاستن حساسيت هاي دو سپاه و ايجاد تفاهم ميان طرفين، خواستار ملاقات خصوصي با عمر بن سعد، فرمانده سپاهيان عبيدالله بن زياد گرديد.

عمر بن سعد از پيشنهاد امام حسين(ع) استقبال كرد و در شب هشتم محرم، در خيمه اي ميان دو لشكر گاه، تشكيل جلسه داده و تا پاسي از شب با هم گفت و گو كردند. سپاهيان از متن گفت و گو آن دو بي خبر بودند، ولي همين مقدار مي دانستند كه آنان به توافق هاي تازه اي رسيده اند. (1)

ابومخنف روايت كرده است كه ملاقات آن دو، تنها يك بار نبود، بلكه آنان سه يا چهار بار با يكديگر ملاقات و گفت و گو كردند.(2)

عمر بن سعد، كه حوادث كربلا را پي در پي براي عبيدالله بن زياد گزارش مي كرد، پس از ملاقات با امام حسين(ع) نامه اي رضايت بخش براي عبيدالله ارسال كرد و در آن، يادآوري كرد: خداوند متعال، نائره جنگ ما را خاموش و أمر امت را اصلاح نمود. زيرا حسين بن علي(ع) هم اينك حاضر است از همان جايي كه آمده است، برگردد و يا به سوي يكي از مرزهاي كشور برود و بسان ساير مسلمانان زندگي كند. نه از او بر ضد ما و نه از ما بر ضد او چيزي در ميان نباشد، و يا به جانب شام نزد يزيد بن معاويه رفته و اختلافش را با وي حل و فصل كند. اي عبيدالله! اين پيش آمد، هم مي تواند موجب خرسندي تو و هم موجب اصلاح امت باشد. (3)

شايان ذكر است چيزهايي كه عمر بن سعد در اين نامه به آن ها اشاره كرد، برداشت هاي شخصي وي و يا مبالغه گويي اش براي آرام كردن عبيدالله و اصلاح ذات البين بود، تا از اين طريق زودتر غائله را پايان دهد و به حكومت "ري" دست يابد. زيرا امام حسين(ع) كه با هدف امر به معروف و نهي از منكر اقدام به قيام بر عليه باطل كرده بود، هيچ گاه به شخصي چون عمر بن سعد، چنين تعهدي نمي داد.

منابع:

1- بحار الأنوار (علامه مجلسي)، ج 44، ص 388

2- معالم المدرستين (سيد مرتضي عسكري)، ج3، ص 103

3- الارشاد (شيخ مفيد)، ص 437

حضرت عباس (ع) فردي است كه شجاعت، مجاهدت ،رزمندگي، غيرت، سلحشوري، حرمت و وفا با نام دلرباي اومعنا مي شود. شيعيان بي استثناء شيفته عباس بن علي هستند. اين تجسم همه خوبيهاي قابل تصور درنزد شيعيان بسيار محترم است و بيش از اين احترام احترامي بود كه در نزد اصحاب و ياران اباعبدالله الحسين(ع) و بويژه شخص امام حسين(ع) داشته. حضرت عباس (ع) براي امام حسين(ع) درحد فوق تصور عزير بود. آشنايي با سر و علت برخورداري از اين جايگاه و موقعيت در نزد امام حسين(ع) مي تواند مناسبات هر «عاشورايي» را با اين مكتب عزت بخش در قالبي نوين كه تعالي و رستگاري ارزشمندتري را به دنبال دارد و بر خوف وهراس دشمن مي افزايد، تنظيم نمايد وعمق بخشد.

در شناخت و تحليل شخصيت حضرت عباس (ع) مي توان از اين بيان امام حسين(ع) استفاده كرد كه فرمود :«ايها الناس ان الله جل ذكره ما خلق العباد الا ليعرفوه، فاذا عرفوه عبدوه، فاذا استغنو بعبادته عن عبادته ماسواه، فقال له رجل يا بن رسول الله بابي انت وامي، فما معرفه الله؟ قال: معرفه اهل كل زمان امامهم الذي يجب عليهم طاعته اي مردم خداوندي كه يادش با شكوه است بندگان را آفريد تا او را بشناند وهنگامي كه او را شناختند عبادت و بندگي اش كنند. زماني كه او را بندگي كردند بواسطه اين بندگي نيازي به بندگي ديگري نيست. مردي عرض كرد اي پسر رسول خدا، پدر و مادرم فدايت، شناخت خدا يعني چه؟ حضرت پاسخ دادند: يعني اينكه مردم هر زماني امام ورهبري كه اطاعت وپيروي از او برايشان واجب است را بشناسند.» با استناد به اين فرمايش امام حسين(ع) معلوم مي گردد منشأ تجلي شخصيت بارز و بي نظير حضرت عباس (ع) شناخت خداوند است كه درهمراهي بي چون و چرا با امام و پيشوايش حضرت اباعبدالله الحسين(ع) نمود پيدا كرده است. ميزان ومعيار موفقيت حضرت عباس(ع) در شناخت وبندگي خداوند فرمايشاتي است كه از ناحيه برخي معصومين وخاصه امام حسين (ع) درروز عاشورا در باره حضرت عباس(ع) بيان شده است. در برخي از مقاتل آمده هنگامي كه حضرت عباس(ع) براي ميدان رفتن خدمت امام حسين (ع) رسيد تا اذن بگيرد،حضرت به ايشان عباراتي را فرمود كه هم بازگو كننده فضاي سخت و سنگين حاكم بر اردوگاه امام حسين (ع) است و هم بيان كننده شأن ومنزلت حضرت عباس درنزد اباعبدالله (ع). حضرت فرمود:«يا اخي كنت العلامه من عسكري و مجمع عددنا، فاذا انت غدوت يول جمعنا الي الشتات و عمارتنا تنبعث الي الخراب.برادرم تونشان پايداري وركن سپاه مني اگر تو بروي جمع ما پراكنده مي شود. وسامان بخشيدن ما به پريشاني مي كشد.«و به نقل ديگر امام حسين (ع) در برابر تقاضاي حضرت عباس(ع) فرمود: «يا اخي انت صاحب لوائي، و اذا مضيت تفرق عسكري. برادرم تو پرچمدار مني چنانچه تو بروي سپاهم پراكنده مي شود.» باتوجه به اين كه سخنان امام حسين(ع) در زماني بيان ميشود كه تقريباً تمام اصحاب ومردان بني هاشم به شهادت رسيده اند، معلوم مي شود امام از حيث نظامي ونيز امنيت حريم خاندان پيامبر (ص) نگران است ودرهنگامي كه سرباز جنگجويي براي دفاع از حريم خاندان پيامبر (ص) وجود ندارد، امام حسين (ع) از پراكند گي سپاه ياد مي كند، از اين عبارت بر مي آيد كه حضرت عباس به تنهايي يك جنكاور شجاعي بوده كه درضمن تضمين امنيت در حد يك سپاه بود و حضور اوكابوس دشمن وعامل مهمي در تجري وجسارت دشمنان جاني وحيوان صفت محسوب مي شد واين يكي از امتيازهاي ويژه ومنحصر به فرد حضرت عباس(ع) بود. هنگامي كه امام صادق(ع) از مقام شامخ حضرت عباس(ع) ياد مي كنند، مي فرمايند:« كان عمنا العباس بن علي نافذ البصيره صلب الايمان. عموي ما عباس داراي شناخت وبصيرت عميق وايماني محكم بود.» ويا در جاي ديگر براي بيان اوج پايداري و وفاداري حضرت عباس(ع) در تبيعت از امام و پيشوايش مي فرمايد:«رحم الله عمي العباس لقد آثر و ابلي بلاء حسنا. خدا رحمت كند عموي ما عباس را، عجب نيكو امتحان داد، ايثار كرد و آزمايش سختي را پشت سر گذاشت. اما شايد آنچه كه بيش از هر چيز ديگري قرابت ونزديكي حضرت عباس(ع) را درراستاي شناخت و انجام وظيفه به امام حسين (ع) نشان مي دهد يك عبارت بسيار عجيب و دراوج محبت وعلاقه است كه نگارنده از سالهاي دور آن را شنيده بود. اما پيوسته مترصد اطمينان يافتن نسبت به آن بود تا اينكه آن عبارت را در كتاب «مجالس المواعظ»مرحوم آيت الله شيخ جعفر شوشتري كه از شاخص ترين محبين امام حسين(ع) است، ديد به نقل برخي مقاتل هنگامي كه حضرت عباس (ع) تقاضاي به ميدان رفتن را داشت امام حسين(ع) اين عبارت عجيب را فرمودند: «بنفسي انت».«عباس! جانم فدايت» جاي تعجب وطرح اين سوال است كه چگونه وبه چه علتي يك امام معصوم به فردي با تمام عشق و علاقه مي گويد «جانم فدايت» مخاطب اين بيان امام بايد چه كرده باشد وبه كجا رسيده باشد كه استحقاق فدا شدن امام معصوم براي وي فراهم شود. به قول شهيد مطهري حضرت عباس (ع) حدود بيست و سه سال از اباعبدالله (ع) كوچكتر بود. اباعبدالله (ع) از نظر سني وتربيتي به منزله پدر حضرت اباالفضل (ع) بود، آنوقت به اومي گويد: برادر! جانم فدايت. تنها راه فهم اين نكته بازگشت به روايت بيان شده دراول بحث است. يقيناً تأسي شاگردان مكتب عاشورا به مشي و سلوك سرآمد عاشورائيان حضرت اباالفضل العباس (ع) مي تواند فهم جديدي را براي دشمنان ايجاد كند. از آنچه كه در روز عاشورا گذشت مي توان فهميد كه درآن چند ساعت درگيري تشويش ونگراني اهل حرم را آسوده نگذاشت. شهادت هر يك از ياران امام حسين(ع) بر اين تشويش ونگراني مي افزود و چه بسا براي اطلاع از وضعيت پرده خيمه گاه را كنار مي زدند و شايد چند قدمي هم بيرون مي آمدند. برخي از ارباب مقاتل آورده اند پس از شهادت حضرت عباس(ع) امام حسين (ع) جسد مطهر آن رزمنده دلاور را كنار علقمه گذاشت و در حالي كه اشك هاي خود را پس از آن نجواهاي جگر سوز دركنار پيكر مطهر حضرت عباس (ع) پاك مي كرد به سمت خيمه ها آمد. در اين هنگام بي بي سكينه خاتون جلو آمد شايد ساير اهل حرم وبويژه بچه ها هم به دنبال ايشان بيرون دويدند زيرا اين بار مي بايست از عباس «پناه اهل حرم» خبر مي شنيدند. : جناب سكينه عنان اسب امام (ع) را گرفت و امام حسين (ع) را با يك سوال غير مترقبه مواجه كرد و بناگاه پرسيد «اين عمي العباس» شايد در آن زمان سخت ترين سوالي كه در كائنات براي امام حسين (ع) مطرح بود، همين سؤال بود.عباس اميد اهل حرم و پناهگاه آنها بود. آيا لباسهاي خاك آلود حسين كه در كنار جسد مطهر عباس (ع) بر زمين نشسته و سر او را به دامن گرفته بود و چشماني كه در آن لحظه بيش از هر زماني در آن روز گريسته بود و حال پريشان امام حسين (ع) از داغي كه ديده بود از نظر بي بي سكينه پنهان بود كه اين سوال را پرسيد. آيا واقعا او نمي دانست چه اتفاقي افتاده است. چرا وضع ظاهر و اندوه غير قابل پنهان شهادت عباس (ع) زبان بي طنين اين شهادت و غربت و مظلوميت فزوني گرفته امام حسين (ع) بود اما چون عباس، عباس و آرامش خاطر اهل حرم بود، نمي خواستند شهادتش را باور كنند. سكينه سوال كرد تا شايد جوابي برخلاف آنچه كه ظواهر امر نشان مي دهد، بشنود. ترس واضطراب با بي رحمي تمام وجود تمام اهل حرم را تسخير كرده بود. همه وجود آنها چشم و گوش شده بود و همه آرزوها در يك چيز گرد آمده تا مگر قلب آتش گرفته آنها را خاموش كند. هيچ آبي را توان خاموش كردن اين آتش نبود، مگر خبر زنده بودن عباس. اولين جايي كه به اين عبارت امام حسين (ع) در كنار پيكر مطهر عباس (ع) معنا بخشيد آنجا بودكه فرمود «قلت حيلتي»چاره از دستم خارج شد.حسين (ع)نتوانست آرزو و تمناي آن دلدادگان را برآورده كند و روبه دخترش فرمود:«يابنتاه ان عمك العباس قتل و بلغت روحه الجنان. دخترم عمويت عباس كشته شد و روحش به بهشت پركشيد.»

)                                               بابي انت و امي يا حسين)

                                                                                                                                                   رضا گرمابدري

پس از آن كه عمر بن سعد وارد كربلا گرديد، پيكي به نزد امام حسين(ع) فرستاد و از آن حضرت پرسش كرد، كه به چه منظوري به اين ديار روي آورده است و امام حسين(ع) در پاسخش فرمود: آمدن من به اين سرزمين به خاطر دعوت همشهري هاي شما بوده است، كه با ارسال هزاران نامه، مرا به سوي خود خواندند. هم اينك اگر از ادامه حركت من ناخرسنديد، من اصراري بر آن ندارم و حاضرم برگردم.

عمر بن سعد، پس از دريافت پاسخ امام حسين(ع)، دلگرم و به ايجاد صلح و سازش اميدوار گرديد.

از آن پس ميان امام حسين(ع) و عمر بن سعد، پيام هاي ديگري نيز مبادله و موجب فروكش كردن حساسيت هاي ابتدايي و كاستن خصومت طرفين شد.

امّا عبيدالله بن زياد، عامل يزيد بن معاويه در كوفه، كه بر جريان كربلا و نحوه رفتار عمر بن سعد با امام حسين(ع) إشراف و نظارت داشت، حاضر به مصالحه و پايان ماجرا بدون خون ريزي نبود و تلاش مي كرد كه اين أمر را سخت تر و حادتر نمايد.

بدين جهت، در هفتم محرم نامه اي براي عمر بن سعد نوشت و به وي دستور داد كه بر امام حسين(ع) سخت گيرد و ميان وي و آب فرات حايل گردد و نگذارد كه آن حضرت و يارانش از رود فرات استفاده كنند، تا در فشار قرار گرفته و تسليم گردند.

عمر بن سعد كه به خاطر دلبستگي به حكومت "ري" ، حاضر به انجام هر كاري شده بود، فرمان عبيدالله را بي درنگ به اجرا در آورد و عمرو بن حجّاج زبيدي را با پانصد سواره نظام، موكل آب فرات نمود، تا از دسترسي ياران امام حسين(ع)، به شريعه فرات جلوگيري نمايد.

سپاهيان عمر بن سعد از روز هفتم محرم، با شدت تمام از آب فرات مراقبت كرده و مانع دستيابي ياران امام حسين(ع) به آن شدند.

وليكن علي رغم سخت گيري و تلاش پي گير آنان، ياران امام حسين(ع) تا شب عاشورا از تاريكي شب استفاده كرده و خود را به رود فرات رسانيده و آب خيمه ها را تامين مي كردند. حضرت عباس بن علي(ع)، كه در دليري، غيرت و وفاداري، ضرب المثل دوستان و دشمنان بود، در آب رساني خيمه ها پيش گام و بسيار كوشا بود.

منبع: الارشاد (شيخ مفيد)، ص 434؛ بحار الانوار (علامه مجلسي)، ج 44، ص 315 و ص 389؛ كشف الغمه (علي بن عيسي اربلي)، ج2، ص 226 و منتهي الآمال (شيخ عباس قمي)، ج1، ص 335

پس از آن كه قيام مخالفان بني اميه، فراگير و سراسر عالم اسلام را در بر گرفت، ابومسلم خراساني شهرهاي شرقي اسلام، يعني افغانستان، خراسان و شهرهاي مياني، مركزي و جنوبي ايران را يكي پس از ديگري فتح كرد و قحطبه بن شبيب را كه از داعيان معروف بني عباس و از فرماندهان آنان بود، با سپاهي بزرگ، به سوي عراق گسيل داشت.

يزيد بن عمر بن هبيره كه عامل امويان در عراق، ايران و شرق عالم اسلام بود، در شهر "واسط" واقع در عراق، مستقر و مناطق و نواحي تحت فرمان خود را كنترل مي كرد. عاملان و سپاهيان او پس از شكست از سربازان ابومسلم خراساني، همگي به سوي واسط عقب نشيني كرده و در اين شهر تجمع نمودند. ابن هبيره، سپاهيان خويش را مجدداً سازماندهي كرد و با آرايش جديد آماده دفاع گرديد.

سپاهيان قحطبه، پس از فتح شهرهاي ايران، وارد عراق گرديده و به سوي واسط هجوم آوردند. دو سپاه در مكاني به نام "زاب" ، در بيست و پنج فرسنگي كوفه، با هم روبرو شده و به درگيري پرداختند. نبرد سنگين و سختي ميان آنان به وقوع پيوست و از طرفين، تعداد بي شماري جان باخته و يا زخمي گرديدند، ولي سپاهيان اموي متحمل شكست و هزيمت شده و به ناچار، به سوي واسط عقب نشيني كردند و هواداران بني عباس را به تهاجمات بعدي تحريص كردند.

اين واقعه، در هفتم محرم سال 132 قمري به وقوع پيوست. همين شكست، باعث فروپاشي خلافت جائرانه بني اميه گرديد و از آن پس شهرهاي عراق، مانند كوفه، بصره و واسط نيز به دست عباسيان گشوده شد و ابن هبيره نيز در صحنه نبرد با عباسيان كشته گرديد و سپاهيان اموي، به طور كلي پراكنده و متفرق شدند.

در همان ايام بزرگان بني عباس وارد كوفه شده و پس از مدتي، با ابوالعباس سفّاح، به عنوان نخستين خليفه عباسي بيعت نمودند.

منبع: تاريخ اليعقوبي، ج2، ص 344؛ تاريخ الطبري، ج7، ص 412

محمدبن حسين معروف به سيدرضي در سال 359ق ديده به جهان گشود. پدرش ابواحمد حسين بن موسي نام دارد که نسبتش با چهار واسطه به امام موسي بن جعفر (ع) مي رسد. سيدرضي از بزرگان شيعه و داراي مقام و منزلت در دولت بني عباس و دولت آل بويه بود و برادرش سيد مرتضي از بزرگان علما و فقهاي شيعه در قرن پنجم هجري قمري و از ضاحب تاليفات فقهي و اصولي است. سيدرضي از همان اوايل کودکي با اشتياق فراوان به محضر درس شيخ مفيد حاضر شد و به همراه برادر، مراتب ترقي و کمال را پيمود. وي علاوه بر جديت و پشتکار زياد از نبوغي ذاتي و خدادادي برخوردار بود که پيشرفت هاي علمي و ادبي او را سرعت مي بخشيد. سيدرضي از بزرگترين صاحبان فصاحت و بلاغت بود که از درکي صحيح و ذوقي سليم بهره داشت. او در 9 سالگي چنان مهارتي در شعر از خود نشان داد که باعث شگفتي همگان گرديد. وي در 30 سالگي کل قرآن را در مدت کوتاهي حفظ نمود. همه خلفاي بني عباس را غاصبان خلافت و ولايت و حکومت اسلامي مي دانست و با اشعار خود سعي در بيان حقايق و طرح عقايد انقلابي خود داشت. او در کنار فعاليت هاي سياسي به تدريس و تاليف همت گماشت و شاگرداني فاضل و آثاري ماندگار از خود به جاي گذاشته است. شیخ طوسی، مفید نیشابوری، مهیار دیلمی و ابوالحسن هاشمی و ... از شاگردان سید رضی و معانی القران، تلخیص البیان عن مجازات القران از جمله تالیفات اوست. شریف رضی در اقدامی بی نظیر، کلمات، خطابه ها، نامه ها و مواعظ امام علی(ع) را گردآوری کرد و کتابی با نام نهج البلاغه به جامعه بشری اهدا نمود. سید رضی اولین کسی است که مکانی برای تحصیل طلاب علوم دینی تهیه کرد و آن را دارالعلم نامید. سید رضی از جمله علمای جامع شیعه است که در زمینه های مختلف علمی و اسلامی، مجتهد مسلم و صاحب نظر بود و در شعر و ادبیات عرب هماور نداشت. سرانجام سید رضی این عالم شهیر اسلامی در محرم سال 406 ق در سن 47 سالگی رحلت فرمود. بدن مطهر ایشان را پس از تشییعی با شکوه در منزلش به امانت به خاک سپرده و بعدها به حرم امام حسین(ع)در کربلا منتقل کردند.

به پيامبر اكرم(ص) اطلاع داده شد كه سفيان بن خالد لحياني در منطقه "عُرَنه" ( مكاني در نزديكي هاي عرفات) اردو زد و مردان قبيله خود و بسياري از مخالفان و دشمنان اسلام را گرد آورد و آماده هجوم به سوي مدينه گرديده است.

پيامبر(ص)، يكي از ياران دلير و رزمنده خويش، به نام "عبدالله بن اُنيس" را به حضور طلبيد و او را مأمور خاموش كردن اين فتنه نمود.

عبدالله، پيش از اين، هيچ گاه سفيان بن خالد را نديده بود و شكل و قيافه وي را نمي شناخت و بدين جهت، نشاني و علايم وي را از پيامبر(ص) گرفت و به تنهايي از مدينه بيرون رفت و بدون اين كه يار و ياوري با خود داشته باشد، عازم منطقه عُرنَه شد و پس از چندين روز راه پيمايي، به اردوگاه دشمن رسيد و با آن نشاني هايي كه رسول خدا(ص) به او داده بود، به راحتي سفيان بن خالد را شناسايي كرد و خود را به وي نزديك نمود و ادعا كرد كه از مخالفان حضرت محمد(ص) است و براي نبرد با وي، به سپاه سفيان بن خالد پيوست. عبدالله بن اُنيس، با گفتاري شيرين و خواندن اشعاري دل نواز و گرم كردن مجلس، سفيان را به خود جذب كرد و در اندك مدتي اطمينان وي را به خود معطوف داشت.

سفيان بن خالد، از عبدالله بن انيس خيلي خوشش مي آمد و حتي در حال استراحت، نيز وي را به خيمه خويش مي برد.

عبدالله بن انيس، به دنبال فرصت مناسبي بود، كه شرّ اين گردنكش عرب را از سر مسلمانان كوتاه كند. اتفاقاً چنين فرصتي نصيب وي گرديد. در شبي كه سفيان بن خالد خوابيده بود و عبدالله نيز در خيمه او به سر مي برد، از بستر خويش برخاست و به بستر سفيان نزديك شد و وي را با زيركي تمام مورد هجوم قرار داد و با ضرباتي چند، به هلاكت رسانيد و سرش را از بدن جدا ساخت و از اردوگاه گريخت و به غاري در بلندي هاي اطراف پناهنده شد.

سپاهيان دشمن، پس از اطلاع از قتل سركرده خويش به تكاپو افتاده و از هر سو به دنبال عبدالله بن انيس به راه افتادند، ولي هر چه تلاش كردند، چيزي عايدشان نگرديد و به اين سرباز فدايي اسلام دست نيافتند. بدين سبب، رعب و وحشتي در دشمنان پديد آمد و به ناچار پراكنده گرديدند.

عبدالله بن انيس، با فراست و دليري خاص خويش، از آن غار بيرون آمد و خود را به مدينه منوره رسانيد و سر بريده سفيان بن خالد را در محضر رسول خدا(ص) به زمين گذاشت.

پيامبر(ص) از موفقيت وي شادمان گرديد و به پاس تلاش هايش، عصاي خود را به وي بخشيد و به او فرمود: با اين عصا در بهشت خواهي خراميد، هر چند عصاداران در بهشت اندكند. (1)

بدين ترتيب، فتنه اي كه مي رفت به فساد و خون ريزي بي گناهان منجر شود، با تدبير پيامبر(ص) و فداكاري يك سرباز تواناي اسلام، در نطفه خاموش و نابود گرديد.

منبع :

1- المغازي، ج1، ص 531

ای پسر شبیب، روز حسین(ع) ]عاشورا[ پلکهای ما را مجروح و اشکهایمان را جاری کرده و ما از سرزمین کربلا، گرفتاری و رنج به میراث بردیم.

پس از آن که حر بن يزيد امام حسين(ع) و يارانش را در سرزمين کربلا در محاصره خويش قرار داد و مانع حرکت آنان گرديد، عبيدالله بن زياد عامل يزيد در کوفه فرماندهي سپاه يزيد را بر عهده عمر بن سعد گذاشت. عمر بن سعد در روز جمعه سوم محرم الحرام سال 61 ق به همره چهار هزار نيروي جنگي وارد کربلا شد و فرماندهي آنان را بر عهده گرفت. عمر بن سعد پيش از واقعه کربلا منصب حکومت ري را از عبيدالله گرفته بود وليکن با مخالفت اباعبدالله الحسين (ع) با يزيد و امتناع از بيعت و حرکت آن حضرت به سوي کوفه عبيدالله حکومت ري را مشروط به خاتمه بخشيدن به قضيه امام حسين(ع) نمود. عمربن سعد به خاطر دست يابي به حکومت منطقه وسيع ايالت ري که هرگز به آن نايل نيامد  فرماندهي سپاه يزيد را پذيرفت و مرتکب جنايت بزرگ انساني شد. از روزي که عمر بن سعد وارد سرزمين کربلا شد پيوسته لشکرياني از سوي عبيدالله بن زياد براي وي فرستاده مي شد. بنابر روايتي تا ششم محرم متجاوز از 000/20 نفر در سپاه عمر بن سعد گرد آمدند.

پس از تثبيت اسلام در مدينه و نواحي اطراف آن، پيامبر اکرم(ص) به حکم صدور جهاني اسلام به نقاط ديگر دنيا با ارسال نامه به پادشاهان و امپراتوران زمان، رسماً دعوت به اسلام را آغاز کرد. مورخين تعداد نامه هايي را که رسول گرامي اسلامي (ص) در اين زمان ارسال فرمود، بين 12 تا 26 نامه ذکر کرده اند. مخاطبين نامه ها نيز پادشاهان و فرمانروايان ایران، روم، مصر، حبشه، بحرين، يمن و برخي ديگر از سرزمين هاي بزرگ آن عصر بودند و هر کدام از آنها به گونه اي نسبت به دعوت حضرت رسول، واکنش نشان دادند. چند سال پس از اين دعوت دين اسلام گسترش چشمگيري يافت.

1-       خريداري قسمتي از ارض کربلا توسط امام حسين(ع) ( اين اراضي همان مکاني است که قبر مطهر در آن قرار دارد-61ق)

2-       ورود سپاه عمر بن سعد به سرزمين کربلا(61ق)

3-       دعوت جهانی اسلام توسط پيامبر اکرم (ص)(7ق)

4-       روز آزاد شدن حضرت يوسف(ع) از زندان و استحباب روزه براي رفع هر گرفتاري